Gdy Indie awansują w globalnej hierarchii i umacniają więzi z USA, Chiny dochodzą do wniosku, że Pakistan jest coraz ważniejszy dla ich prób odpierania wspólnego indyjsko-amerykańskiego wyzwania w regionie.

 

Premier Pakistanu Yousef Raza Gilani w zeszłym miesiącu pojechał do Chin z 4-dniową wizytą by świętować 60. rocznicę ustanowienia stosunków dyplomatycznych między oboma państwami. Oczywiście, dużo jest do świętowania w tych stosunkach bilateralnych, które określa się jako "wyższe niż góry i głębsze niż oceany". W chwili gdy Pakistan jest intensywnie lustrowany pod kątem roli w zwalczaniu ekstremizmu i terroryzmu, świat patrzy z zainteresowaniem jak Chiny postanowią obejść się z Pakistanem.

Chiny były być może jedynym dużym mocarstwem, które otwarcie wyraziło poparcie dla Pakistanu po zabiciu Osamy bin Ladena. Podczas ostatniej wizyty Gilaniego chiński premier Wen Jiabao potwierdził, że "Pakistan wniósł wielkie poświęcenia i ważny wkład w międzynarodową walkę przeciwko terroryzmowi, że jego niepodległość, suwerenność i integralność terytorialna muszą być szanowane i że społeczność międzynarodowa powinna zrozumieć i wspierać wysiłki Pakistanu na rzecz utrzymania stabilności wewnętrznej i zrealizowania rozwoju gospodarczego i społecznego". Wen oświadczył dalej, że Chiny chciałyby być "partnerem strategicznym na każdą pogodę" i zrobią co w ich mocy by pomóc pakistańskiemu rządowi i narodowi przejść przez ich trudności.

Aby podkreślić swoje zaangażowanie, Chiny zawarły porozumienie koprodukcyjne o natychmiastowym dostarczeniu Pakistanowi 50 nowych wielozadaniowych samolotów bojowych JF-17 Thunder, i to nawet gdy kontynuowane są negocjacje na temat kolejnych samolotów bojowych, w tym z technologią stealth. Pomimo tego Pakistan chciał od Chin więcej - co podkreślała wyrażona przezeń chęć by Chiny przejęły eksploatację portu Gwadar na Morzu Arabskim na zachód od Karaczi, w który Chiny mocno zainwestowały w ostatnich latach i który pełni ważną rolę w projekcji chińskich możliwości morskich w regionie. Pakistan zasugerował, że port ten mógłby zostać przekształcony w bazę morską na użytek Chin. Pekin jednak natychmiast odrzucił tę ofertę, nie chcąc antagonizować USA i Indii formalnym ustanowieniem bazy w Pakistanie.

Zrozumienie wyjątkowości stosunków

Pakistan utrzymuje głębokie i wielowymiarowe stosunki z Chinami podbudowane wzajemnym zaufaniem i pewnością. Islamabad nadał priorytet bliskim relacjom z Chinami, a Pekin zapewnił w ciągu wszystkich tych lat rozległe wsparcie gospodarcze, wojskowe i techniczne. Faktycznie to Pakistan umożliwił Chinom kultywowanie relacji z Zachodem, w szczególności z USA, na początku lat 1970-tych, gdyż był kanałem dla tajnej wizyty w Chinach w 1971 roku ówczesnego doradcy prezydenta USA ds. bezpieczeństwa narodowego Henry'ego Kissingera i przyczynił się do przybliżenia Chin do szerokiego świata muzułmańskiego.

W toku lat Chiny okazały się największym dostawcą broni do Pakistanu. Współpraca wojskowa między oboma krajami została pogłębiona wspólnymi projektami o produkcji uzbrojenia od samolotów bojowych po fregaty rakietowe. Chiny są solidnym źródłem sprzętu wojskowego dla borykającej się z niedoborem środków armii pakistańskiej. Chiny odegrały ważną rolę w rozwoju infrastruktury nuklearnej Pakistanu i stały się benefaktorem Pakistanu w okresie kiedy coraz bardziej rygorystyczna kontrola eksportu w krajach zachodnich utrudniała Pakistanowi pozyskiwanie materiałów i technologii. W tym sensie pakistański program broni jądrowej jest praktycznie przedłużeniem chińskiego. Jest to być może jedyny przypadek, w którym państwo z bronią jądrową przekazało odpowiedni materiał rozszczepialny - jak również projekt bomby - państwu nie posiadającemu broni jądrowej.

Na froncie ekonomicznym handel dwustronny między Chinami a Pakistanem wzrósł do 15 miliardów dolarów w zeszłym roku. Chińska pomoc gospodarcza dla Pakistanu "bez warunków dodatkowych" jest bardziej doceniana niż pomoc otrzymywana od USA, która często jest opatrzona ścisłymi warunkami, nawet mimo tego, że całkowite wsparcie chińskie zupełnie nie może się równać amerykańskiemu. Gdy cywilny rząd prezydenta Asifa Aliego Zardariego jest pod intensywną presją USA by robić więcej w walce z terroryzmem emanującym z Pakistanu, w kraju tym wzywa się do przyjęcia polityki zagranicznej, która uważałaby Chiny, a nie USA, za najsilniejszego sojusznika Pakistanu i najbardziej znaczącego wspólnika. Przekształcenie się Chin w czołowe globalne mocarstwo ekonomiczne, w połączeniu ze wzmożoną współpracą między Indiami a USA przyczyniła się do wzrostu popularności tej sugestii. Waszyngton historycznie był oskarżany o wykorzystywanie Pakistanu w czasach potrzeby, a potem opuszczanie go w zamian za prężniejsze stosunki z Indiami służące ich większej agendzie strategicznej. Chiny są uważane za pewnego sojusznika, który zawsze przychodził Pakistanowi z pomocą gdy Indie wydawały się być na fali wznoszącej - do tego stopnia, że Chiny nawet po cichu poparły pakistańską strategię stosowania terroru jako instrumentu polityki przeciwko Indiom. Nie zaskakuje, że Pakistan dał Chinom "czek in blanco" na interweniowanie w indyjsko-pakistańskich rozmowach pokojowych.

Gdy Indie awansują w globalnej hierarchii i umacniają swoje powiązania z USA, znaczenie Pakistanu dla Chin prawdopodobnie będzie rosło. Jest to dobrze widoczne w polityce Chin wobec Pakistanu w krytycznych kwestiach w Azji Południowej. Wschodzące Indie czynią Pakistan jeszcze ważniejszym elementem w chińskiej strategii wobec subkontynentu. Jest bardzo mało prawdopodobne, że Chiny w najbliższym czasie przestaną rozgrywać kartę pakistańską względem Indii. Partnerstwo Chiny-Pakistan służy interesom obu partnerów stawiając Indie przed perspektywą wojny na dwa fronty w przypadku załamania stosunków. A teraz, przy rosnącej wrzawie w Waszyngtonie by ostro obejść się z Pakistanem w następstwie śmierci bin Ladena, pociąg Islamabadu do Pekinu znajduje się w szczytowym punkcie. Dla Chin Pakistan jest coraz ważniejszy w przeciwstawianiu się wspólnemu wyzwaniu indyjsko-amerykańskiemu. Azja Południowa przekształca się w ważny nowy front w strategicznej rywalizacji między USA a Chinami, jak również między Chinami a Indiami, i znaczenie tego regionu prawdopodobnie będzie się tylko zwiększać w kolejnych latach.

 

Harsh V Pant jest lektorem stosunków międzynarodowych w King's College London na Wydziale Studiów Obronności. Jest też Associate w King's Centre for Science and Security Studies i Affiliate w King's India Institute. Jego obecne badania koncentrują się na kwestiach bezpieczeństwa azjatyckiego. Jego najnowsze książki to m.in. Contemporary Debates in Indian Foreign and Security Policy (Palgrave Macmillan), Indian Foreign Policy in a Unipolar World (Routledge), i The China Syndrome (HarperCollins).

 

Copyright International Relations and Security Network

Oryginalna wersja artykułu znajduje się pod adresem:

http://www.isn.ethz.ch/isn/Current-Affairs/ISN-Insights/Detail?lng=en&ots627=fce62fe0-528d-4884-9cdf-283c282cf0b2&id=130162&contextid734=130162&contextid735=130091&tabid=130091

Opis stosunków Pakistan-Chiny na naszej stronie:

http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Pakistan,stosunki_dwustronne,Chiny

 

FOTO: Flickr user psit