Ankara twierdzi, że odniosła duży triumf dyplomatyczny po tym jak premier Recep Tayyip Erdogan oświadczył, że niedawno uzyskał od prezydenta USA Baracka Obamy zobowiązanie do zezwolenia na wykorzystanie przez Turcję amerykańskich samolotów bezzałogowych Predator. Drony te są uważane przez Ankarę za decydującą broń w walce przeciwko Partii Pracujących Kurdystanu (PKK), kurdyjskiemu ugrupowaniu rebelianckiemu.

„Atmosfera wydaje się być taka, że Turcja rzeczywiście otrzymała pozytywną odpowiedź od USA, że część z tych Predatorów, które obecnie są w Iraku będzie przetransferowana do [bazy wojskowej] Incirlik i potencjalnie udostępniona do wykorzystania przez tureckie wojsko”, mówi były turecki dyplomata Sinan Ulgen, wizytujący pracownik naukowy w amerykańskim Carnegie Institute.

Tureckie źródła dyplomatyczne sugerują, że Waszyngton przez kilka lat odrzucał tureckie prośby, powołując się na potrzebę wykorzystania dron w swojej walce przeciwko Talibom i al-Qaidzie. Ulgen mówi, że Obama wynagradza Turcję za jej poparcie w regionie, w szczególności decyzję o uczestnictwie w systemie antyrakietowym NATO, który jak mówi Waszyngton ma na celu przeciwdziałanie zagrożeniom ze strony państw zbójeckich, takich jak Iran. „Wielkim elementem w tym równaniu było zaakceptowanie przez Turcję instalacji radaru wczesnego ostrzegania, dla inicjatywy obrony przeciwrakietowej, a teraz polityka Ankary w odniesieniu do Damaszku została ściśle skoordynowana z Waszyngtonem”, mówi Ulgen. „Teraz oba państwa są po tej samej stronie – a w ramach tego całościowego równania USA dały pozytywny sygnał odnośnie... Predatorów dla Turcji”.

Drony są uważane za potencjalnie kluczowe w walce tureckich sił zbrojnych przeciwko PKK. Do niedawna korzystały one z bezzałogowców Heron produkcji izraelskiej. Ale ich wykorzystanie zostało mocno ograniczone od kiedy zakończyło się izraelskie wsparcie techniczne. Ankara zerwała wszelkie więzi wojskowe we wrześniu w następstwie krwawego izraelskiego ataku w zeszłym roku na turecki statek z pomocą humanitarną „Mavi Marmara”, dążący do przełamania embarga izraelskiego wobec Gazy. Według doniesień mediów tureckich 6 Heronów wysłanych do Izraela na naprawy nie zostało zwróconych.

Napięcia z Izraelem mogą wciąż stanowić problem dla Ankary w jej dążeniach do pozyskania nowych dron. „To nie jest tajemnica. Na ten temat wpływają stosunki turecko-izraelskie”, powiedział Alexander Vershbow, asystent sekretarza obrony USA ds. bezpieczeństwa międzynarodowego. Nie jest też jasne, czy Kongres USA musiałby ratyfikować wykorzystanie dron przez Turcję. Zapytany o słowa Erdogana, rzecznik Pentagonu powiedział tylko: „Stany Zjednoczone mocno wspierają Turcję w jej walce przeciwko terrorowi i będą dalej współdziałać z rządem Turcji w celu zwalczania terroryzmu we wszystkich jego formach”. Rzecznik dodał, że Stany Zjednoczone są „zdeterminowane do kontynuowania naszego zaangażowania i konsultacji z Kongresem w sprawie potrzeb obronnych Turcji”.

Urzędnik ów potwierdził natomiast, że Departament Obrony powiadomił Kongres o „możliwej zagranicznej sprzedaży militarnej” 3 śmigłowców szturmowych AH-1W Super Cobra do Turcji, wraz ze wsparciem szkoleniowym i logistycznym, przy szacunkowym koszcie wynoszącym 111 milionów dolarów. Informacja prasowa Pentagonu stwierdza, że proponowana sprzedaż „zwiększy możliwości Turcji w zakresie samoobrony, modernizacji, bezpieczeństwa regionalnego i interoperacyjności z USA i innymi członkami NATO”.

Niełatwe zadanie

Przemysł obronny Turcji opracowuje własne drony, ale zanotował szereg niepowodzeń i oczekuje się, że te samoloty bezzałogowe wejdą do służby nie wcześniej jak pod koniec przyszłego roku. Tymczasem tureckie siły zbrojne coraz pilniej ich potrzebują gdy PKK nasiliła swoje działania zbrojne, zabijając 24 żołnierzy w zeszłym miesiącu w jednej z największych i najkrwawszych operacji przeprowadzonych przez to ugrupowanie w ciągu kilku dekad. Atak ten został zorganizowany przez rebeliantów z baz w sąsiednim Iraku północnym.

„Największym problemem dla Turcji w walce przeciwko terroryzmowi jest infiltracja terrorystów PKK z północnego Iraku”, mówi Metehan Demir, dziennikarz tureckiej gazety „Hurriyet” zajmujący się obronnością. „Turcja próbuje podejmować środki by powstrzymać tę infiltrację, ale zawsze ponosi porażkę. Predatory są jednym z kluczowych instrumentów obserwacji terenu z powietrza – niektóre z nich są też uzbrojone”.

Według tureckich źródeł dyplomatycznych amerykańskie drony działające w Iraku już dostarczają danych „w czasie rzeczywistym, dających podstawy do działania” o członkach PKK bazujących na irackim terytorium. Ale ten dopływ informacji prawdopodobnie się skończy wraz z wycofaniem się wojsk amerykańskich z Iraku, mającym nastąpić z końcem tego roku. Tureckie siły zbrojne coraz bardziej zwracają się ku technologii w walce przeciwko kurdyjskiej partyzantce. Drony są częścią szerszej strategii Ankary, jak twierdzi Demir.

„Turcja przez długi czas próbowała wykorzystywać żołnierzy – kolejne tysiące żołnierzy na skalistych górach w południowo-wschodniej części Turcji”, mówi Demir. „Teraz rozumiemy, że utrzymanie granicy nie jest takie łatwe. Bo jeśli znasz ten obszar, jest on bardzo skalisty i górzysty; jest to zarazem ogromna granica. Zatem terrorystów powinno się uważnie obserwować i profesjonalnie śledzić. A to będzie możliwe z pomocą technologii”.

Przedziały czasowe i determinacja

Turecki premier zasygnalizował, że Ankara oczekuje rozmieszczenia amerykańskich dron najpóźniej wiosną. To by się zbiegało z rozmieszczeniem ponad 5 tysięcy świeżo przeszkolonych oficerów elitarnej policji kontrterrorystycznej i zawodowych żołnierzy. Do tej pory większość walki z PKK prowadzono za pomocą poborowych.

Cengiz Aktar, politolog na Uniwersytecie Bahcesehir w Stambule, mówi że sukces rządu Sri Lanki w likwidacji podobnej, trwającej od dekad partyzantki Tamilskich Tygrysów wpływa na myślenie w Ankarze. „W Ankarze, wśród tak zwanych specjalistów, głównie specjalistów od działań antyterrorystycznych, dla tych ludzi ostateczne rozwiązanie na Sri Lance z maja 2009 roku jest bardzo atrakcyjne i uważają oni, że mogą to zrobić”, mówi Aktar. „Problem jest taki, że ten konflikt nie rozpoczął się w tak zwanych górach Kandil; nie rozpoczął się z PKK. To 100-letni problem i mógłby być rozwiązany jedynie przy stole negocjacyjnym”.

Rząd zobowiązał się do wprowadzenia nowej konstytucji, która jak twierdzi odniesie się do wielu żądań mniejszości kurdyjskiej. Ale równocześnie od czerwcowych wyborów parlamentarnych siły bezpieczeństwa zatrzymały na mocy praw antyterrorystycznych ponad 1000 członków głównej, legalnej partii prokurdyjskiej.

Dziennikarz Demir mówi, że nie wiadomo, w którą stronę Erdogan zmierza w rozwiązywaniu konfliktu z PKK, ale wierzy w jego determinację. „Niektórzy ludzie, którzy głosowali na Erdogana zaczęli mówić, że jedyną rzeczą jakiej Erdogan jak dotąd nie może rozwiązać jest terroryzm, [zaś] Erdogan jest jak najbardziej świadomy takich głosów krytycznych”, mówi Demir. „Na zakulisowych spotkaniach mówi, że kwestia ta zostanie rozwiązana tak szybko jak to możliwe za kadencji tego rządu. Dlatego może podjąć zaskakujące kroki w kolejnych miesiącach. Może będzie bardziej nacjonalistyczny, albo będzie bardziej dyplomatyczny. Naprawdę nie wiemy, ale jest w jego głowie plan i zobaczymy ten plan w kolejnych miesiącach”.

Drony są powszechnie uważane za najpotężniejszą broń Stanów Zjednoczonych w ich kampaniach kontrpartyzanckich i to dlatego armia turecka przywiązuje taką wagę do ich pozyskania. Rozmieszczenie dron, mówią obserwatorzy, może tylko nasilić te głosy, które argumentują, że partyzantkę wciąż można pokonać militarnie.

 

Copyright (c) 2011. RFE/RL, Inc. Reprinted with the permission of Radio Free Europe/Radio Liberty, 1201 Connecticut Ave., N.W. Washington DC 20036.

 

Oryginalna wersja artykułu znajduje się pod adresem:

http://www.rferl.org/content/turkey_eyes_us_drones_pkk_fight/24383897.html

 

Opis stosunków Turcja-USA na naszej stronie:

http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Turcja,stosunki_dwustronne,USA

 

Opis problemu konfliktu kurdyjskiego w Turcji na naszej stronie:

http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Turcja,problemy,Kurdowie

FOTO: U.S. Air Force