Najważniejsze pytania i odpowiedzi dotyczące śmierci lidera Rewolucyjnych Sił Zbrojnych Kolumbii (FARC) Manuela Marulandy i konsekwencji dla konfliktu w Kolumbii.

     Kim był Manuel Marulanda?

     Manuel Marulanda Velez, właściwie Pedro Antonio Marin, urodził się przypuszczalnie w 1930 roku w biednej rodzinie rolniczej. Brał udział w walkach w okresie „La Violencia” między konserwatystami a liberałami po 1949 roku, a gdy w 1953 roku większość grup zbrojnych popierających Partię Liberalną złożyła broń, przyłączył się do rebeliantów komunistycznych. Był współzałożycielem Rewolucyjnych Sił Zbrojnych Kolumbii (FARC), które oficjalnie powstały w maju 1964 roku celem walki o poprawę bytu kolumbijskiej biedoty i reformę rolną. Pod kierownictwem Marulandy FARC, na początku zbieranina kilkudziesięciu wieśniaków, w latach 90-tych stała się prawdziwą armią rebeliancką, liczącą ponad 15 tysięcy bojowników, dysponującą wielkimi dochodami i kontrolującą ogromne połacie trudno dostępnych terytoriów Kolumbii. Obecną siłę FARC rząd szacuje na 9 tysięcy bojowników.
     Powszechnie znany jako „Tirofijo” czyli „Sureshot” („Pewny Strzał”) i uznawany za najstarszego rebelianta na świecie, Marulanda jako niekwestionowany lider miał decydujący głos w sprawach FARC aż do swojej śmierci, którą ugrupowanie ogłosiło 25 maja. Według oświadczenia FARC Marulanda zmarł 26 marca na atak serca. Jego następcą został 60-letni antropolog Alfonso Cano, właściwie Guillermo Leon Saenz Vargas, wcześniej dowódca Zachodniego Bloku FARC i członek rządzącego sekretariatu, uważany za ideologa FARC.

     Co jeszcze wydarzyło się w konflikcie Bogoty z FARC w ostatnich miesiącach?

     FARC doznała wielu poważnych niepowodzeń w ostatnich miesiącach. Lider nr 2 ugrupowania Raul Reyes zginął 1 marca 2008 roku w kontrowersyjnym ataku wojsk kolumbijskich na obóz FARC na terytorium Ekwadoru (zobacz: Napięcia między Kolumbią a sąsiadami – q&a , 6 marca 2008). Śmierć Reyesa, który pełnił też funkcję rzecznika FARC wobec świata zewnętrznego, uznano wówczas za najcięższy cios dla FARC w historii istnienia ugrupowania. 6 dni później, 7 marca władze kolumbijskie poinformowały, że najmłodszy członek sekretariatu FARC Ivan Rios został zastrzelony przez jednego z własnych ochroniarzy Pedro Pablo Montoyę, który następnie odciął prawą rękę Riosa i dostarczył władzom wraz z laptopem i dokumentami identyfikacyjnymi, zgarniając później nagrodę w wysokości 2,7 miliona dolarów.
     Przypadek Riosa wydawał się pokazywać upadające morale wśród członków FARC i doprowadził do kolejnej istotnej dezercji w szeregach ugrupowania: 18 maja w ręce władz oddała się Nelly Avila Moreno alias „Karina”, dowódczyni jednego z frontów FARC, w którym służył Montoya. Moreno była wiązana przez media z zabójstwem ojca obecnego prezydenta Kolumbii Alvaro Uribe w 1983 roku i za jej głowę także wyznaczona była nagroda – w wysokości miliona dolarów. 2 dni później Moreno zaapelowała do reszty „towarzyszy”, by zerwali z FARC i powrócili do życia w społeczeństwie.

     Jakie mogą być konsekwencje śmierci Marulandy?

     Główną nadzieją wyłaniającą się po śmierci Marulandy jest to, że nowe dowództwo FARC może być bardziej skore do podjęcia negocjacji pokojowych z rządem. Jak powiedział minister obrony Kolumbii Juan Manuel Santos 25 maja, Marulanda był „kimś, kto utknął w przeszłości i zawsze sprzeciwiał się pokojowi” i jego odejście zamyka pewien rozdział w historii FARC.
     Rząd w Bogocie ma nadzieję, że FARC będzie skłonny do negocjacji w sprawie zakładników – FARC przetrzymuje ich około 700, w tym 40 szczególnie wartościowych, których chciałby wymienić na około 500 więzionych przez rząd rebeliantów. Wśród najbardziej znanych zakładników FARC są była kandydat na prezydenta Kolumbii Ingrid Betancourt oraz 3 amerykańskich kontraktorów wojskowych. 24 maja, gdy rząd Kolumbii powołując się na własne źródła wywiadowcze ogłosił o prawdopodobnej śmierci Marulandy, prezydent Uribe poinformował też, że kontakt z nim nawiązali wysocy rangą liderzy FARC, proponując omówienie możliwego zwolnienia zakładników. Uribe powiedział, że w mocy pozostaje propozycja wykorzystania „funduszu kompensacyjnego” w wysokości do 100 milionów dolarów dla członków FARC, którzy złożą broń i uwolnią zakładników; eks-bojownicy mieliby następnie uzyskać „warunkową wolność” w innych państwach, np. Francji.
     Znaczna część analityków sądzi, że FARC w zasadzie będzie zmuszony do negocjacji, jako że jest coraz bardziej naciskany przez uzbrajane i finansowane przez USA kolumbijskie siły zbrojne, ulega faktycznym podziałom regionalnym i dezintegracji. Wiele mówiący jest tu wyżej wspomniany przypadek Nelly Avili Moreno alias „Kariny”, która za przyczyny oddania się w ręce władz podała nasilającą się presję armii kolumbijskiej, utratę komunikacji z dowództwem i strach przez zabójstwem dla nagrody.
     Przyszłe decyzje FARC wydają się jednak trudne do przewidzenia. Wśród rozważanych scenariuszy ewolucji FARC są m.in. walka o władzę między „polityczną” frakcją Cano a „militarną” frakcją na czele z dowódcą operacyjnym Jorge Briceno alias „Mono Jojoyem” oraz dalsza fragmentacja regionalna i kontynuacja walki z mniejszym natężeniem. Całkowita dezintegracja FARC wydaje się mało prawdopodobna, zwłaszcza w obliczu lukratywności biznesu narkotykowego, który od pewnego czasu stanowi główne źródło dochodów ugrupowania. Obserwatorzy przestrzegają, że FARC w przeszłości z powodzeniem przechodził przez trudne okresy, np. po zakończeniu Zimnej Wojny i zmniejszeniu zewnętrznego poparcia dla lewicowych ruchów rebelianckich osiągnął jeszcze silniejszą pozycję, znajdując nowe źródła dochodów – porwania dla okupu i handel narkotykami.
     Póki co rebelianci zapowiedzieli kontynuację walki zbrojnej „do chwili osiągnięcia celu nowej Kolumbii”, jak powiedział jeden z członków sekretariatu Timoleon Jimenez w nagraniu wideo ogłaszającym śmierć legendarnego Marulandy, przekazanym wenezuelskiej telewizji Telesur.

Opis konfliktu w Kolumbii na naszej stronie:
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj_start.php?xkraj_stos=Konflikt&kraj=Kolumbia&typ=problemy