Najważniejsze pytania i odpowiedzi dotyczące zawieszenia broni między Izraelem a palestyńskim Hamasem w Strefie Gazy w mocy od 19 czerwca.

     Jakie są warunki rozejmu?

     Rozejm został zawarty dzięki wielomiesięcznej mediacji egipskiej, mającej poparcie USA. Przedstawiciele rządu egipskiego i Hamasu ogłosili porozumienie we wtorek 17 czerwca, a przywódcy Izraela potwierdzili je następnego dnia.
     Rozejm ma zostać wprowadzony w życie w czwartek o 6 rano, kiedy nastąpi zaprzestanie palestyńskich ataków rakietowych na Izrael i izraelskich akcji militarnych w Strefie Gazy. Po trzech dniach Izrael ma rozpocząć znoszenie blokady gospodarczej, otwierając główne przejścia graniczne między Strefą Gazy a Izraelem, którymi importowane są niezbędne dobra, takie jak żywność i paliwa; dostawy stopniowo byłyby zwiększane. W dalszej perspektywie Izrael może zezwolić na otworzenie przejścia granicznego Rafah między Strefą Gazy a Egiptem, jeśli dojdzie do postępu w sprawie uwolnienia kaprala Gilada Shalita, uprowadzonego przez Hamas 25 czerwca 2006 roku.

     Jakie są reakcje w Izraelu?

     Wejście w rozejm z Hamasem ma aktualnie poparcie najbardziej liczących się polityków w Izraelu – premiera Ehuda Olmerta, ministra obrony Ehuda Baraka i minister spraw zagranicznych Tzipi Livni. Najbardziej przeciwna rozejmowi jest opozycyjna Partia Likud, która opowiada się za inwazją Strefy Gazy. Według polityków tej partii konsekwencją rozejmu będzie wzmocnienie Hamasu i poważne utrudnienie przyszłej operacji militarnej w Gazie, którą Likud uważa za nieuchronną. Sprzeciw wyraża również Haim Ramon, wicepremier w rządzie Olmerta, który także uważa, że rządy Hamasu w Strefie Gazy może zakończyć jedynie szeroko zakrojona ofensywa militarna.
     Bardzo istotne wydaje się być jak dalej potoczą się losy kaprala Shalita, za którego Hamas domaga się zwolnienia przez Izrael kilkuset więźniów palestyńskich. Według opublikowanego 12 czerwca sondażu przeprowadzonego przez Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie i Palestinian Centre for Policy and Survey Research w Ramallah, 68% Izraelczyków sprzeciwia się rozejmowi, jeśli nie wiązałby się on z uwolnieniem Shalita; nawet gdyby miało dojść do zwolnienia Shalita, 50% Izraelczyków sprzeciwia się rozejmowi, a tylko 47% go popiera. 78% Palestyńczyków jest za zawieszeniem broni, ale pod warunkiem, że zostanie ono rozciągnięte na Zachodni Brzeg i pociągnie za sobą otworzenie przejść granicznych.

     Dlaczego obie strony zgodziły się na rozejm w chwili obecnej?

     Uwikłany w skandal korupcyjny premier Izraela Ehud Olmert znajduje się pod ogromną presją polityczną. 28 maja minister obrony Izraela i szef Partii Pracy, a także były izraelski szef rządu, Ehud Barak wezwał Olmerta do ustąpienia na czas wyjaśnienia afery korupcyjnej; dzień wcześniej amerykański biznesmen Morris Talansky powiedział sądowi izraelskiemu, że w ciągu 15 lat przekazał Olmertowi, kiedy ten był burmistrzem Jerozolimy i ministrem handlu, 150 tysięcy dolarów na kampanie wyborcze i osobiste wydatki. Barak argumentował, że problemy osobiste Olmerta nie dają się pogodzić z rozwiązywaniem problemów strategicznych Izraela, takich jak zagrożenie ze strony Iranu, Hezbollahu i Hamasu, ostrzeliwującego rakietami z Gazy południowy Izrael. Rozejm, którego kluczowym elementem jest wstrzymanie palestyńskich ataków rakietowych, może pokazywać, że Olmert jest w stanie efektywnie kierować rządem i notować postępy w najważniejszych kwestiach bezpieczeństwa.
     Podkreślić trzeba, że kwestia rakiet palestyńskich spadających na Izrael jest coraz bardziej paląca – w tego typu atakach w obecnym roku zginęły już 4 osoby w Izraelu; mimo licznych operacji Sił Samoobrony Izraela (IDF) przeciw bojownikom w Strefie Gazy natężenie ataków rakietowych nie uległo zasadniczemu zmniejszeniu, natomiast zasięg palestyńskich rakiet stopniowo rośnie.
     Dla Hamasu najistotniejsze jest przerwanie izraelskiej blokady Strefy Gazy, która odbija się na popularności ugrupowania. Opublikowany 9 czerwca sondaż Palestinian Centre for Policy and Survey Research wskazuje, że gdyby teraz odbyły się palestyńskie wybory parlamentarne, Hamas wyraźnie przegrałby z rywalizującym ugrupowaniem Fatah prezydenta Autonomii Palestyńskiej Mahmuda Abbasa – stosunkiem głosów 31%:43%. W tym samym sondażu Abbas pod względem popularności wśród Palestyńczyków wyprzedził lidera Hamasu Ismaila Haniyę, zdymisjonowanego przez Abbasa z funkcji premiera rządu palestyńskiego po zajęciu przez Hamas Strefy Gazy w czerwcu 2007 roku.
     Rozejm Izraelu z Hamasem jest ponadto jak najbardziej w interesie Egiptu, który obawiał się, że zdesperowana konsekwencjami izraelskiej blokady ludność Strefy Gazy mogłaby dokonać szturmu granicy z Egiptem, podobnie jak stało się 23 stycznia tego roku. Wówczas to bojownicy wysadzili sekcję muru granicznego w obozie Rafah, po czym kilkaset tysięcy mieszkańców Gazy przekroczyło granicę z Egiptem, a egipskie siły bezpieczeństwa z rozkazu prezydenta Hosni Mubaraka nie starały się ich powstrzymać.

     Jakie jest znaczenie tego wydarzenia?

     Rozejm obrazuje trwałość rządów Hamasu w Strefie Gazy mimo izolacji ze strony Zachodu i trwającej od roku blokady izraelskiej. Stanowi więc uznanie przez Izrael władzy Hamasu w Strefie Gazy. Rozejm pokazuje ponadto, iż Izrael w pewnych okolicznościach jest skłonny do porozumień z organizacjami, które uważa za terrorystyczne. Innym przykładem elastyczności Izraela jest zwolnienie 1 czerwca po 6 latach więzienia Libańczyka Nasima Nisra, uznanego winnym szpiegostwa na rzecz Hezbollahu, a następnie tego samego dnia przekazanie Izraelowi przez Hezbollah za pośrednictwem Międzynarodowego Czerwonego Krzyża szczątków izraelskich żołnierzy zabitych w wojnie w 2006 roku.
     W ostatnich dniach Izrael zintensyfikował negocjacje z Hezbollahem w sprawie wymiany jeńców wojennych – w grę wchodziłoby zwolnienie przez Izrael 2 żołnierzy izraelskich pojmanych w lipcu 2006 roku w zamian za przekazanie przez Izrael około 5 przetrzymywanych członków Hezbollahu, w tym więzionego od 1979 roku terrorysty Samira Kuntara, a także 10 ciał bojowników zabitych w wojnie latem 2006 roku. Według doniesień libańskich mediów do porozumienia w sprawie wymiany jeńców z Hezbollahem może dojść już pod koniec tego tygodnia. Ponadto rząd izraelski 18 czerwca wyraził chęć podjęcia bezpośrednich rozmów pokojowych z Izraelem.
     Ze strony Hamasu rozejm może być odbierany jako gotowość do współistnienia z Izraelem, mimo że karta założycielska Hamasu z 1988 roku niezmiennie wzywa do zniszczenia państwa żydowskiego.

     Jakie są szanse na utrzymanie się rozejmu?

     Izraelskie koła militarne są bardzo sceptycznie nastawione do możliwości utrzymania rozejmu, uważając że Hamas z założenia nie może przez dłuższy czas pozostawać w stanie bezczynności. Według tej wersji rozejm zostanie wykorzystany przez Hamas do dozbrojenia swoich sił dzięki szmuglowi broni podziemnymi tunelami, a następnie nastąpi powrót do akcji zaczepnych. Zawieszenie broni byłoby więc jedynie odłożeniem na później nieuniknionej konfrontacji militarnej.
     Ponadto niewiadomą jest, czy mniejsze ugrupowania palestyńskie, np. Islamski Dżihad, zastosują się do rozejmu. Tymczasem tak Izrael jak i Palestyńczycy nie stronią od użycia siły, czego przykładem jest dzień ogłoszenia rozejmu, 17 czerwca, kiedy w izraelskich nalotach na Strefę Gazy śmierć poniosło 6 bojowników, a w kierunku Izraela odpalono do 10 rakiet.
     Daleko posunięta wzajemna nieufność, którą obrazuje zgoda Izraela jedynie na fazowe znoszenie blokady Strefy Gazy, powoduje, że prawdopodobny jest rychły upadek rozejmu. Za scenariuszem tym przemawia również fakt, że kilkakrotnie zawierane w przeszłości podobne porozumienia między Izraelem a Hamasem, ostatnie w listopadzie 2006 roku po 5-miesięcznej ofensywie izraelskiej, nigdy nie przetrwały dłużej niż kilka tygodni.
     W takim przypadku należy spodziewać się poważnej ofensywy izraelskiej w Strefie Gazy. 11 czerwca izraelski rząd odłożył opcję militarną jako zbyt ryzykowną, z wątpliwymi szansami na sukces, ale jednocześnie polecił siłom zbrojnym kontynuację przygotowań do interwencji militarnej w razie upadku rozejmu.

Opis konfliktu izraelsko-palestyńskiego na naszej stronie:
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj_start.php?xkraj_stos=Konflikt&kraj=Izrael&typ=problemy