Koronowany 6 listopada Jigme Khesar Namgyel Wangchuck ucieleśnia nowe oblicze Bhutanu: państwa demokratyzującego się i coraz aktywniej występującego na arenie międzynarodowej.
Bhutan (Królestwo Smoka) jest jednym z najodleglejszych zakątków świata. Jest to królestwo, które niedawno dopiero zaczęło otwierać się na inne wzorce, modele i wartości oraz stopniowo wyszło poza obręb własnego regionu. O miejscu tym właściwie zaczęło być głośno stosunkowo niedawno, kiedy opinia publiczna dowiedziała się o zachodzących tam demokratycznych zmianach i modernizacji. Mimo swojej oryginalnej kultury i religii, Bhutan zdaje się ciągle pozostawać w cieniu swojego północnego sąsiada, Tybetu, którego popularność wśród przeciętnych mieszkańców Europy jest nieporównywalnie większa. A jednak różnica między tymi krajami jest zasadnicza – Bhutan nigdy nie był okupowany przez potężniejszych sąsiadów, zawsze elastycznie manewrując pomiędzy nimi i zawierając korzystne sojusze. Efektem tego jest widoczny do dzisiaj rozkwit tego małego, himalajskiego królestwa. Mimo że ma ono jedną z najsłabszych gospodarek świata, dzięki znacznym subsydiom (głównie z Indii) zauważalny jest postępujący rozwój infrastruktury i rolnictwa.
Założone w XVII wieku Królestwo Smoka weszło na drogę przyspieszonego rozwoju 300 lat później, za rządów Ungyen Wangchuck’a, założyciela nowej dynastii osadzonej na tronie dzięki wstawiennictwu brytyjskiemu. To właśnie ten alians ukształtował współczesną pozycję i charakter Bhutanu na arenie międzynarodowej. Modernizacja objęła liczne reformy, przede wszystkim systemu szkolnictwa, kontynuowane głównie przez trzeciego przedstawiciela dynastii, Jigme Dorji Wangchuck’a oraz jego następcę. Zniesione zostało niewolnictwo i pańszczyzna, zreorganizowany system sądownictwa i służba zdrowia. Co jednak najważniejsze, Królestwo wychodzić zaczęło z izolacji spowodowanej głównie położeniem, poczuciem zagrożenia ze strony silniejszych sąsiadów oraz teokratycznym charakterem systemu politycznego. Tendencja swoistego oświecenia towarzyszyła także samym monarchom, którzy zdobywali solidne wykształcenie, nierzadko poza granicami swojego państwa (na przykład czwarty przedstawiciel dynastii studiował w Indiach i Wielkiej Brytanii, a koronowany 6 listopada tego roku Jigme Khesar Namgyel Wangchuck kształcił się w Oksfordzie). Przyjęta w 2008 roku nowa konstytucja zmieniła charakter ustroju politycznego, dając monarsze funkcję bardziej symboliczną i przypieczętowując demokratyczne zmiany, czego wyrazem były m. in. pierwsze powszechne wybory do parlamentu, przeprowadzone w marcu tego roku (izba niższa) oraz grudniu roku poprzedniego (izba wyższa). Cios tradycji absolutyzmu zadało dodatkowo prawo parlamentu do usunięcia monarchy z tronu.
Wspomniane 300 lat poprzedzające początek modernizacji cechowała polityka silnej centralizacji w sprawach wewnętrznych, a w sprawach zagranicznych - ograniczonych terytorialnie działań nie wybiegających zbytnio poza obręb najbliższego regionu. Duży wpływ na taki stan rzeczy miał brak bezpośredniego dostępu do morza. Silne ukierunkowanie na obronę terytorium czyniło z gór bezpieczne schronienie, co dodatkowo wzmagało izolację. Okres tamten zdominowany był przez relacje z Tybetem, który skądinąd jest bardzo bliskim kulturalnie i religijnie sąsiadem Bhutanu. Jednak z racji swojego położenia bywał on często sąsiadem niebezpiecznym, stając się niekiedy bazą wypadową dla innych najeźdźców (jak to było na przykład w wypadku agresji mongolskiej), a niekiedy również samodzielnie przeprowadzając inwazje na terytorium swego południowego sąsiada. Nierzadko korzystał też z pomocy tymczasowych sojuszników, m.in. Mongolii i obecnego indyjskiego stanu Sikkim, wtedy samodzielnego państwa. Tybet odmówił także pomocy Bhutanowi w obliczu zagrożenia inwazją brytyjską, zgłaszając dodatkowo własne roszczenia do jego terytorium. W stosunkach wewnętrznych ówczesnego Bhutanu dominowała teokracja, która znajdowała odzwierciedlenie w silnej pozycji duchownych buddyjskich, głowy państwa (Shabdrung) w jej kolejnych wcieleniach oraz funkcjonowaniu kodeksu praw ściśle opartego na buddyzmie. Tendencja odnowy buddyjskiego systemu monastycznego charakteryzowała również późniejszy proces modernizacji.
Wspomniana inwazja brytyjska zmieniła charakter polityki zagranicznej Bhutanu, czego skutki obserwować możemy do dzisiaj. Zawarty w 1774 roku traktat z Brytyjską Kompanią Wschodnioindyjską przyniósł wiele profitów ekonomicznych Zjednoczonemu Królestwu i rozpoczął nowy rozdział w historii himalajskiego państwa. Animozje między państwami dotyczyły głównie kwestii terytoriów przygranicznych, w szczególności Assamu, państwa Sikkim i części Bengalu Zachodniego i zaowocowały pięciomiesięcznym konfliktem zbrojnym w latach 1864 – 1865. Zdominowany przez Wielką Brytanię Bhutan uległ jej wpływom odnośnie nowego kształtu polityki zagranicznej, stając się brytyjskim adwokatem w kwestiach stosunków z Tybetem. Wpływy Zjednoczonego Królestwa uwidoczniły się także w przypadku polityki wewnętrznej, czego przypieczętowaniem było ustanowienie obecnej dynastii panującej, korzystającej z poparcia brytyjskiego. Układ z 1910 roku przekazywał kontrolę nad polityką zagraniczną Bhutanu Wielkiej Brytanii, przy jednoczesnym unikaniu przez nią interwencji w sprawy wewnętrzne królestwa. Prawdopodobnie sojusz ten uchronił Bhutan (w przeciwieństwie do Tybetu) od okupacji chińskiej na początku XX wieku, dziedzictwo zaś tego sojuszu – od podobnej agresji pod koniec lat 50–tych. Z drugiej strony utrata samodzielności w polityce zagranicznej prowadziła do jeszcze mocniejszej izolacji.
Współczesną działalność Bhutanu na arenie międzynarodowej charakteryzuje przede wszystkim bliskość relacji z Indiami, które uzyskując niepodległość w 1947 roku odziedziczyły rolę protektora względem tego himalajskiego królestwa. Oczywiście dzisiaj Bhutan jest już w pełni samodzielnym aktorem na arenie międzynarodowej, gdyż stopniowo osłabiane uzależnienie od Indii zostało całkowicie przekreślone traktatem z lutego 2007 roku. Usamodzielnienie to oznaczało wyrwanie się poza obręb własnego regionu i zaangażowanie w działalność wielu organizacji międzynarodowych (ponad 40). Na forum światowym zaistniał Bhutan w 1971 roku, zyskując członkowstwo w ONZ. Stosunki z Indiami kontynuowane były z innego pułapu, co nie oznaczało jednak ostudzenia relacji, a wręcz przeciwnie – Indie pozostały najważniejszym partnerem Królestwa. Bhutan dla przykładu wspomaga je w walce z separatystami z Assamu oraz swój import opiera w znacznej części na indyjskim eksporcie. Również z drugiej strony relacje te są odwzajemnione. Wystarczy przytoczyć wypowiedź premiera Indii Jawaharlal’a Nehru z 1959 roku, że agresja przeciw Bhutanowi jest agresją przeciw Indiom. Bhutan jest ponadto państwem, które jako jedne z pierwszych uznało niepodległość Bangladeszu. Podobnie jak Indie państwo to jest cennym partnerem strategicznym, między innymi ze względu na dostęp do morza. Jest też partnerem wyjątkowym, gdyż obok Indii jest jedynym krajem, który ma w Thimphu ambasadę. Przedstawicielstwa dyplomatyczne pozostałych państw mieszczą się w New Delhi. Stosunki bilateralne z Chinami natomiast od początku były trudne i do dzisiaj brak jest oficjalnych relacji dyplomatycznych pomiędzy tymi dwoma krajami. Jednak od lat 80–tych toczą się regularne rozmowy, dotyczące głównie kwestii terytoriów przygranicznych. W relacjach z Tybetem wygrywa niejednokrotnie lojalność kulturowa i religijna, czego przykładem może być oferowanie azylu tybetańskim uchodźcom przez władze Bhutanu.
Śledząc historię Królestwa Bhutanu zauważyć można tendencję stopniowego wychodzenia z izolacji, zarówno w kwestiach wewnętrznych (demokratyzacja systemu politycznego) oraz zagranicznych (zaistnienie w polityce światowej). Oczywiście wiele jeszcze zostało do zrobienia, jednak podziwiać należy determinację z jaką monarchowie Bhutanu wprowadzać zaczęli demokratyczne zmiany, przy jednoczesnym zachowaniu równowagi i ewolucyjności tego procesu. Obyło się bez wojen domowych i większych konfliktów, a władza królewska dobrowolnie i stopniowo oddana została w ręce obywateli. Niezwykle trudne może się wydawać położenie Bhutanu, jeśli brać pod uwagę jego potężnego, północnego sąsiada. Jednak los zdaje się sprzyjać himalajskiemu królestwu, które nie jest tylko monetą przetargową w stosunkach indyjsko–chińskich, ale samodzielnie umie uzyskać z tego położenia korzyści dla siebie.