Regionalne uznanie Kosowa może być uważane za niemal ukończone po akceptacji jego państwowości przez Macedonię i Czarnogórę na początku zeszłego miesiąca. W wyraźnie skoordynowanym posunięciu rządy w Skopje i Podgoricy uznały Kosowo 9 października po przyjęciu przez parlamenty obu państw rezolucji rekomendujących uznanie. Belgrad był rozwścieczony tym krokiem i od razu wydalił ambasadorów obu państw, stosując środek nie wykorzystywany w odpowiedzi na poprzednie uznania.

          Skoordynowane posunięcie Podgoricy i Skopje oznacza, że Kosowo jest teraz uznawane przez wszystkich swoich sąsiadów, za wyjątkiem Serbii. Belgrad uważa Kosowo za część swojego integralnego terytorium i dalej ostro sprzeciwia się procesowi uznania międzynarodowego Kosowa, które zostało jak dotąd uznane przez 51 spośród 192 państw członkowskich ONZ.

          To, że Prisztina nadal jest nieuznawana przez ogromną większość państw świata wskazuje, że proces ten jest daleki od zakończenia. Tym niemniej Kosowo cieszy się poparciem najbogatszych i najpotężniejszych państw na świecie. "Naprawdę nie ma znaczenia czy Paragwaj uznał Kosowo", powiedział tegoroczny laureat Pokojowej Nagrody Nobla i były prezydent Finlandii Martti Ahtisaari. "Uczyniło to znacznie ponad 65 procent bogactwa tego świata." Ahtisaari był wysłannikiem ONZ odpowiedzialnym za negocjacje między Serbią a Kosowem i kluczową osobą w procesie, który ostatecznie doprowadził do niepodległości serbskiej prowincji.

          22 państwa Unii Europejskiej uznały do tej pory Kosowo, nawet jeśli sama Bruksela nie może bezpośrednio dołożyć swojego głosu z powodu pozostałych państw członkowskich, sprzeciwiających się uznaniu. USA są najsilniejszym zwolennikiem i rzecznikiem niepodległego Kosowa i uznanie przez Macedonię i Czarnogórę, tak jak w przypadku wielu wcześniej, było zachęcane przez Waszyngton.

          Można dowodzić, że uznanie przez Skopje i Podgoricę wzmacnia stabilność regionalną, ponieważ powoduje, że Kosowo jest otoczone coraz większą ilością państw uznających jego suwerenność. Poza Serbią, jedynym państwem z byłej Jugosławii, które wciąż nie uznało Prisztiny jest Bośnia i Hercegowina. Dalej na południe, Grecja, bliski sojusznik Serbii, również odmawia uznania.

          Ale krok Macedonii i Czarnogóry nie był pozbawiony ryzyka. Są to jedyne dwa państwa mające granicę zarówno z Serbią jak i z Kosowem, a ich gospodarki są bardzo współzależne z serbską. Uznanie przez Czarnogórę w szczególności było odebrane w Belgradzie jako zdrada, biorąc pod uwagę bardzo bliskie historyczne związki pomiędzy oboma państwami: Czarnogóra ogłosiła niepodległość od unii Serbii i Czarnogóry dopiero w 2006 roku.

          Moment ogłoszenia uznania pogłębił rozgoryczenie Serbii. Zaledwie dzień wcześniej, 8 października wniosek Serbii o zbadanie legalności niepodległości Kosowa przez Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości został zaakceptowany przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, co oznacza, że MTS jest teraz zobowiązany do rozpatrzenia sprawy. Opinia, którą wyda Trybunał (za około 2-3 lata) będzie wyłącznie doradczą, ale mimo tego będzie miała wielką siłę moralną. Serbia miała nadzieję, że oczekiwana opinia MTS mogłaby spowodować opóźnienie kolejnych aktów uznania.

          Czarnogóra i Macedonia zostały ośmielone do swojego kroku założeniem, że Belgrad nie odpowie drastycznymi środkami. Pierwsze tygodnie po uznaniu sugerują, że założenie to było prawidłowe.

          Podczas gdy pewne pogorszenie stosunków jest nieuniknione, dopóki są one ograniczone Macedonia powinna skorzystać na swoim posunięciu. Jako warunek wstępny uznania Macedonia osiągnęła ustalenie swojej granicy z Kosowem; ta nieoznakowana granica była w przeszłości stałym źródłem napięć. Ponadto krok ten cieszy sporą społeczność etnicznych Albańczyków w Macedonii i łagodzi regionalne stosunki między Macedończykami a Albańczykami. Ograniczona wojna etniczna w Macedonii w 2001 roku była z grubsza zewnętrznym efektem Kosowa, tak więc generalnie wszystko co przyczynia się do stabilności Kosowa jest dobre dla Skopje. I na koniec, co na pewno nie jest najmniej istotne, poprzez uznanie Macedonia zadowala swojego wielkiego patrona, Stany Zjednoczone.

          Krok ten był dużo bardziej ryzykowny dla Czarnogóry. Ponad 30% populacji tego małego kraju (około 650 tysięcy ludzi) identyfikuje się jako Serbowie, a wielu innych czuje silne przywiązanie do Serbii. Decyzja rządu natychmiast spotkała się z protestami ulicznymi, niektóre z nich nieuchronnie doprowadziły do starć z policją. Głównym problemem Podgoricy jest zapobieżenie przerodzeniu się momentalnego wybuchu niezadowolenia w systemową niestabilność polityczną.

          Chociaż trudne i nie pozbawione ryzyka, można mimo wszystko spodziewać się, że uznanie Kosowa przyczyni się do stabilności w regionie, co można osiągnąć tylko bolesnymi krokami, jeden po drugim. Jedno jest pewne. Gra na zwłokę i utrzymywanie szkodliwych status quo nigdy nie okazało się dobrą polityką na Bałkanach.

 

Risto Karajkov jest doktorantem w sprawach rozwoju i niezależnym analitykiem. Regularnie pisze na tematy bałkańskie dla wielu mediów i instytutów analitycznych.

 

Copyright World Politics Review
Oryginalna wersja artykułu znajduje się pod adresem:
http://www.worldpoliticsreview.com/Article.aspx?id=2881

 

Opis konfliktu w Kosowie na naszej stronie:
 http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Serbia,problemy,Kosowo