Najważniejsze pytania i odpowiedzi dotyczące zaplanowanej na 27 listopada konferencji bliskowschodniej w Annapolis w USA.

     Gdzie odbędzie się konferencja?

     Annapolis jest stolicą stanu Maryland położonego na wschodnim wybrzeżu USA w sąsiedztwie Waszyngtonu. Ta założona w 1649 roku nieduża miejscowość odegrała istotną rolę we wczesnej historii USA, stając się pierwszą stolicą państwa po zawarciu traktatu paryskiego z Wielką Brytanią w 1783 roku. Obecnie znajduje się tu Akademia Morska USA (United States Naval Academy), gdzie 27 listopada odbędzie się bliskowschodnia konferencja pokojowa.

     Jakie są cele konferencji?

     Celem konferencji nie jest osiągnięcie traktatu pokojowego ostatecznie regulującego problem izraelsko-palestyński, a jedynie formalne ogłoszenie wznowienia stałych rozmów pokojowych przez Izrael i Palestyńczyków przy poparciu większości państw arabskich. Waszyngton zamierza w ten sposób do rozpoczęcia nowego, mającego szerokie poparcie procesu pokojowego, mając nadzieję na osiągnięcie układu pokojowego przed zakończeniem drugiej kadencji prezydenta George’a W. Busha w styczniu 2009 roku.

     Kto bierze udział w konferencji?

     Departament Stanu USA wystosował formalne zaproszenia do blisko 50 państw, organizacji międzynarodowych i osobistości takich jak sekretarz generalny ONZ Ban Ki-moon, specjalny przedstawiciel Kwartetu mediatorów Tony Blair i sekretarz generalny Ligi Narodów Amr Moussa. Za kluczowe uważa się uczestnictwo wpływowych państw arabskich – umiarkowanych i tradycyjnie sprzyjających inicjatywom pokojowym Egiptu i Jordanii, ale przede wszystkim Arabii Saudyjskiej, która nigdy nie prowadziła bezpośrednich negocjacji z Izraelem, oraz Syrii, która swoje uczestnictwo uzależnia od umieszczenia w programie obrad kwestii zwrotu Wzgórz Golan.

     Jakie są szanse powodzenia konferencji?

     Izraelczykom i Palestyńczykom nie udało się jak dotąd uzgodnić wspólnej deklaracji, którą mieliby ogłosić na konferencji. Podczas gdy Izrael chce ogólnikowej deklaracji nie zawierającej terminarza dochodzenia do układu pokojowego, Palestyńczycy żądają umieszczenia w niej odniesień do tzw. kwestii rdzeniowych (core issues), tj. granic Izraela i Palestyny, statusu Jerozolimy i problemu uchodźców palestyńskich. Przygotowania do konferencji utrudniły ponadto wysunięte przez premiera Izraela Ehuda Olmerta żądanie uznania przez Palestyńczyków żydowskiego charakteru państwa Izrael i żądania Palestyńczyków, by Izrael zwolnił większość więźniów palestyńskich i ogłosił wstrzymanie osadnictwa na Zachodnim Brzegu.
     Czynnikiem zmniejszającym możliwość kompromisu jest słaba pozycja Olmerta i prezydenta Autonomii Palestyńskiej Mahmuda Abbasa – reputacja Olmerta ucierpiała wskutek wojny z Hezbollahem w 2006 roku i skandali korupcyjnych, zaś Abbas od czerwca 2007 roku sprawuje kontrolę jedynie nad Zachodnim Brzegiem, podczas gdy Gazę zajął radykalny Hamas. Również reputacja administracji George’a W. Busha i zdolności negocjacyjne obecnego prezydenta USA są oceniane niżej niż jego poprzednika Billa Clintona, który w lipcu 2000 roku w Camp David podjął ostatnią próbę osiągnięcia pokoju między Izraelem a Palestyną. Czynnikami zwiększającymi szanse powodzenia są determinacja Waszyngtonu, by wzmocnić umiarkowanych przywódców bliskowschodnich, dążenia wielu państw arabskich do zrównoważenia rosnących wpływów Iranu w regionie, dobre zrozumienie między Olmertem i Abbasem oraz deklarowane przez większość Izraelczyków i Palestyńczyków poparcie dla procesu pokojowego.
     Ponieważ przypuszczalnie efektem konferencji będzie uzgodnienie dalszych rozmów pokojowych, faktyczne znaczenie Annapolis określą ich rezultaty w ciągu kolejnego roku w schyłkowej fazie prezydencji Busha.