W 2008 roku Syria, głównie za sprawą mocarstw europejskich, zdołała przezwyciężyć międzynarodowy ostracyzm trwający od zabójstwa byłego premiera Libanu Rafika Haririego w lutym 2005 roku, a przyszły rok niesie ze sobą perspektywy dalszych sukcesów dyplomatycznych.

 

Początek 2008 roku nie wyglądał dla Syrii zbyt optymistycznie: od dawna wysuwane oskarżenia o negatywną rolę Damaszku w sąsiednim Libanie nasiliły się jeszcze bardziej po tym jak w listopadzie 2007 roku wygasła kadencja prezydenta Libanu Emile Lahouda, a skłócone libańskie frakcje nie potrafiły osiągnąć porozumienia w sprawie wyboru nowej głowy państwa. Kryzys polityczny w Libanie był w swej istocie kulminacją rywalizacji między Syrią, popierającą ugrupowanie Hezbollah, a Zachodem i jego sojusznikami w świecie arabskim, popierającymi rząd Fuada Siniory. Z powodu kryzysu libańskiego na szczycie Ligi Arabskiej w Damaszku pod koniec marca nie zjawili się przywódcy Arabii Saudyjskiej, Egiptu i Jordanii, wysyłając w zamian przedstawicieli niższego szczebla, a sam Liban całkowicie zbojkotował szczyt. 22 kwietnia państwa arabskie (oczywiście bez Syrii) i zachodnie wydały w Kuwejcie wspólne oświadczenie wzywające do zakończenia zewnętrznej ingerencji w sprawy wewnętrzne Libanu.

W pierwszej połowie maja doszło do krwawych starć między Hezbollahem a zwolennikami rządzącej koalicji, ale 21 maja w Katarze osiągnięto porozumienie przewidujące utworzenie rządu jedności narodowej, zgodnie z którym 4 dni później szef sił zbrojnych Michel Sulejman został wybrany przez parlament na prezydenta Libanu. Jak się szybko okazało libańskie porozumienie, gwarantujące Hezbollahowi możliwość blokowania decyzji w najistotniejszych kwestiach, umożliwiło naprawę stosunków Syrii z Zachodem. Wiodącą rolę odegrała tu Francja, która jeszcze w grudniu 2007 roku ogłosiła izolację dyplomatyczną Syrii. 29 maja prezydent Nicolas Sarkozy w rozmowie telefonicznej z syryjskim prezydentem Baszarem Assadem wyraził uznanie dla jego "intensywnych wysiłków" na rzecz zakończenia kryzysu w Libanie, a kilka tygodni później zaprosił Assada do wzięcia udziału w inauguracyjnym szczycie Unii dla Śródziemnomorza 13 lipca w Paryżu. W przeddzień tego szczytu doszło do spotkania prezydentów Libanu i Syrii, którzy ogłosili zamiar znormalizowania wzajemnych relacji; zgodnie z tym postanowieniem 15 października w Damaszku podpisano porozumienie o nawiązaniu przez oba państwa stosunków dyplomatycznych po raz pierwszy w historii. Sarkozy natomiast sam złożył wizytę w Syrii na początku września.

W ślady Francji poszła wkrótce Wielka Brytania: 17 listopada do Syrii udał się minister spraw zagranicznych David Miliband, pierwszy tak wysokiej rangi przedstawiciel brytyjski od czasu wizyty ówczesnego premiera Tony'ego Blaira w październiku 2001 roku. Efektem podróży Milibanda do Damaszku było wznowienie syryjsko-brytyjskich kontaktów służb wywiadowczych na wysokim szczeblu. Ponadto Syrię zaczęli odwiedzać czołowi dygnitarze Unii Europejskiej: w sierpniu prezydent Parlamentu Europejskiego Hans-Gert Poettering, a w październiku szef unijnej dyplomacji Javier Solana.

Ważnym wydarzeniem było ogłoszenie 21 maja 2008 roku przez Syrię i Izrael o prowadzeniu bilateralnych rozmów pokojowych przy mediacji tureckiej, co rozbudziło nadzieje na możliwe pojednanie zatwardziałych dotąd wrogów oraz rozbicie strategicznego sojuszu między Syrią a Iranem. Jak dotąd odbyły się 4 rundy tych pośrednich rozmów, a ostatnio Damaszek przedstawił swoją propozycję granic Wzgórz Golan po zwrocie tego terytorium przez Izrael w przyszłym układzie pokojowym. Mimo iż zakłada ona dostęp Syrii do północno-wschodnich brzegów Jeziora Galilejskiego, kluczowego zbiornika wodnego dla Izraela, 18 grudnia izraelski premier Ehud Olmert powiedział na konferencji w Tel Awiwie, że Syria "jest bardziej gotowa niż kiedykolwiek" na pokój z Izraelem.

Wszystkie powyższe inicjatywy nie przełożyły się na widoczną poprawę stosunków Syrii z USA. 24 kwietnia Waszyngton przedstawił Kongresowi USA rzekome dowody na współpracę Korei Północnej z Syrią przy budowie tajnego reaktora jądrowego, zniszczonego w nalocie izraelskim 6 września 2007 roku. Według Białego Domu kooperacja syryjsko-północnokoreańska bynajmniej nie miała dotyczyć pokojowego wykorzystania energii jądrowej i wkrótce Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA) postanowiła za zgodą władz syryjskich zbadać sprawę obiektu koło al-Kibar. Następnie 26 października amerykańscy komandosi przeprowadzili na terytorium syryjskim atak, którego celem według Waszyngtonu był Abu Ghadiyah, Irakijczyk kierujący siatką zaopatrującą al-Qaidę w Iraku w bojowników i środki materialne. Damaszek miał inne zdanie na temat tego incydentu, nazywając go "terrorystyczną agresją", w której zginęło 8 cywilów.

Syria nie zamierza jednak odwetowymi działaniami zamykać sobie drzwi do porozumienia z USA, które jest jednym z najważniejszych celów polityki zagranicznej kraju. W niecały miesiąc po powyższym rajdzie amerykańskich komandosów w Damaszku odbyła się regionalna konferencja w sprawie bezpieczeństwa w Iraku, a jeśli wierzyć londyńskiemu "The Times" z 2 listopada, sam rajd miał miejsce przy pełnej współpracy syryjskich służb wywiadowczych.

Syria z niecierpliwością wyczekuje teraz objęcia urzędu przez prezydenta-elekta USA Baracka Obamę, którego retoryka o gotowości do dialogu z państwami nie mającymi dobrych stosunków z USA bez wątpienia optymistycznie nastraja syryjskie władze. Co więcej, część doradców Obamy uważa, że w swojej polityce bliskowschodniej prezydent powinien priorytetowo potraktować nie konflikt izraelsko-palestyński, lecz właśnie syryjsko-izraelski, gdyż tutaj wynegocjowanie układu pokojowego wydaje się dużo bardziej realne i może przynieść wymierne korzyści strategiczne w postaci osłabienia pozycji Iranu, Hezbollahu i palestyńskiego Hamasu. Przy takim podejściu nowego gospodarza Białego Domu i zdecydowaniu Europy do zacieśniania stosunków rok 2009 zapowiada się dla Syrii niezwykle obiecująco.