Droga do pokoju między Izraelczykami a Palestyńczykami biegnie przez konstytucyjną definicję samego Izraela.
Premier Izraela Benjamin Netanyahu spotkał się z Barackiem Obamą w Białym Domu 18 maja 2009 roku nie czyniąc żadnych widocznych koncesji w kwestii politycznej przyszłości Palestyńczyków. Dla Netanyahu uznanie państwowości palestyńskiej (jeśli w ogóle jest gotowy sobie to wyobrazić) jest uwarunkowane gotowością Palestyńczyków do uznania Izraela za "państwo żydowskie."
Pogląd ten jest powszechnie podzielany w całym izraelskim spektrum politycznym: ówczesna minister spraw zagranicznych Tzipi Livni wysunęła to samo żądanie przed szczytem w Annapolis w listopadzie 2007 roku. Strony obecne na tym spotkaniu nie były w stanie osiągnąć możliwej do przyjęcia formuły odnośnie definicji państwa Izrael. Impas w tej sprawie znalazł pewne odbicie w słowach prezydenta George'a W. Busha: "To rozstrzygnięcie ustanowi Palestynę jako ojczyznę palestyńską, tak jak Izrael jest ojczyzną narodu żydowskiego." Mahmud Abbas, prezydent Autonomii Palestyńskiej, dodał do tego problemu podobny głos, kiedy ostatnio powiedział: "Nie jest moją rolę nadanie opisu państwa. Nazywajcie się Hebrajską Republiką Socjalistyczną - to nie mój interes."
Kwestia ta ma dużo dłuższą historię. List Jasera Arafata do ówczesnego premiera Izraela Icchaka Rabina w chwili podpisywania porozumień z Oslo z 1993 roku głosił: "OWP uznaje prawo państwa Izrael do istnienia w pokoju i bezpieczeństwie." Ale znów dokładny charakter państwa pozostał nieokreślony.
Większość izraelskich krytyków izraelsko-palestyńskiego procesu pokojowego twierdzi, że Palestyńczycy nigdy tak naprawdę nie zaakceptowali prawa Izraela do istnienia, ponieważ odmawiają uznania Izraela za państwo żydowskie. Co interesujące, nie było takiego żądania pod adresem Egiptu lub Jordanii gdy podpisywały one porozumienia pokojowe z Izraelem. Izraelsko-jordański traktat pokojowy (26 października 1994 roku) i izraelsko-egipski traktat pokojowy (26 marca 1979 roku) zawierają identyczne słowa zobowiązujące każdą ze stron do "wzajemnego uznania i szanowania suwerenności, integralności terytorialnej i niepodległości politycznej." W żadnym przypadku nie ma wyraźnej wzmianki o "państwie żydowskim."
Stary zamęt
Są dwa konkretne powody dlaczego Palestyńczycy odmawiają uznania Izraela za państwo żydowskie. Pierwszym jest to, że Palestyńczycy nie otrzymali od Izraela jasnej odpowiedzi odnośnie statusu ponad miliona Palestyńczyków w Izraelu w przypadku uznania przez nich Izraela za państwo żydowskie. Palestyńczycy obawiają się, że utorują drogę do transferu przez Izrael palestyńskich obywateli Izraela do państwa palestyńskiego. Obawa ta jest umacniana zadeklarowaną polityką nowego ministra spraw zagranicznych Izraela Avigdora Liebermana i przedstawionymi przez niego planami przesunięcia granicy między oboma "państwami" na obszarach (takich jak Umm el-Fahem) z dużymi skupiskami palestyńskich obywateli Izraela (zobacz Laurence Louer, "Arabs in Israel: on the move", openDemocracy, 19 kwietnia 2007).
Drugim konkretnym powodem palestyńskiej odmowy jest to, że w ich opinii uznanie a priori zdejmie ze stołu negocjacyjnego dyskusję na temat praw palestyńskich uchodźców, nawet zanim będą mieli szansę podnieść ich roszczenia i żądania.
Rezolucja Narodów Zjednoczonych, która dała międzynarodową legitymację do utworzenia zarówno państwa Izrael jak i państwa palestyńskiego, rezolucja nr 181 z 27 listopada 1947 roku, rzeczywiście odnosi się do państwa żydowskiego: "Niepodległe państwa arabskie i żydowskie (...) powstaną w Palestynie..." Palestyńska deklaracja niepodległości wydana w Algierze 15 listopada 1988 roku powołuje się na dokładnie tą samą międzynarodową legitymację do założenia państwa palestyńskiego: "... rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 (1947), która podzieliła Palestynę na dwa państwa, jedno arabskie, jedno żydowskie, (...) stwarza te warunki międzynarodowej legitymacji, które gwarantują prawo do suwerenności palestyńskiego narodu arabskiego."
Definicja Izraela jako państwa żydowskiego znajduje się w deklaracji niepodległości Izraela z 14 maja 1948 roku: "...niniejszym deklarujemy ustanowienie państwa żydowskiego w Erec-Izraelu, które będzie znane jako państwo Izrael." Deklaracja ta nie ma oficjalnego statusu w prawie izraelskim. Odniesienie do państwa żydowskiego w prawie izraelskim znajduje się w "ustawie zasadniczej o Knessecie" (1958), która mówi, że partie polityczne bądź osoby, które nie uznają Izraela za "państwo żydowskie i demokratyczne" nie mogą startować w wyborach.
Nowy fundament
W praktyce i w rzeczywistości Izrael określa się jako narodowe państwo narodu żydowskiego. Charakterem państwa jest sekularno-nacjonalistyczna definicja, nie religijna. Izrael jest państwem narodu żydowskiego na tej samej zasadzie jak Francja jest państwem narodu francuskiego, nie jak Iran jest islamską republiką, lecz jak Iran jest narodowym państwem narodu irańskiego. Prawdą jest, że definicja judaizmu obejmuje zarówno religię jak i państwowość, ale w międzynarodowych stosunkach politycznych między państwami na pierwszym planie znajduje się sekularna definicja i charakter.
W Izraelu powinna być ustawa zasadnicza, która określi charakter państwa Izrael. Ustawa ta musi dojść do porozumienia z 20% obywateli państwa, którzy urodzili się tam i którzy muszą być uznani za mających udział w sprawach państwa. Jest dość pewne, że gdyby prawo izraelskie określało Izrael jako "państwo narodu żydowskiego i wszystkich jego obywateli", palestyńskie przywództwo byłoby w stanie uznać taki Izrael, a większość żydowskich Izraelczyków również mogłaby z tym żyć. Obecny brak definicji powoduje, że palestyńscy obywatele Izraela czują się wyobcowani z państwa i pozwala państwu uważać tych obywateli za mniej niż pełnoprawnych.
Artykuł pochodzi ze strony openDemocracy i został opublikowany na licencji Creative Commons.
Oryginalna wersja artykułu znajduje się pod adresem:
http://www.opendemocracy.net/article/state-of-israel-key-to-peace
Opis konfliktu izraelsko-palestyńskiego na naszej stronie:
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Izrael,problemy,Konflikt