1 sierpnia były premier Danii Anders Fogh Rasmussen przejął funkcję sekretarza generalnego sojuszu NATO. Rasmussen stanie naprzeciw natychmiastowych wyzwań, z których pierwszym i najpilniejszym jest wkład NATO w kampanię w Afganistanie, który wydaje się wpadać w stagnację podczas gdy wojna się nasila.

Jest też kwestia kontynuacji naprawy stosunków Rosja-NATO, ale bez sprawiania wrażenia minimalizowania potępienia przez Zachód rosyjskiej inwazji na Gruzję zaledwie rok temu. Ponadto istnieje potrzeba lepszego zdefiniowania postzimnowojennej roli NATO na świecie w chwili, gdy niektórzy członkowie sojuszu czują, że traci on koncentrację.

Nacisk położony na konflikt afgański przez prezydenta USA Baracka Obamę wprowadził napięcia do złożonego z 28 państw sojuszu. Gdy siły amerykańskie i NATO przechodzą do ofensywy, większość walk prowadzą Amerykanie i Brytyjczycy, którzy notują rekordowe straty wojenne. Oba te państwa chcą zwiększonego zaangażowania innych partnerów z NATO, w szczególności Europejczyków. Ale do tego jakoś nie dochodzi, pomimo apeli Waszyngtonu i Londynu.

Tomas Valasek, dyrektor polityki zagranicznej w londyńskim Centre for European Reform, mówi że kluczowym zadaniem Rasmussena będzie skłonienie sojuszu do coraz większego skupienia uwagi na z pewnością długiej kampanii zmierzającej do wypędzenia bojowników Talibów z Afganistanu.

"Jego zadaniem będzie współpraca z rządami aby zapewnić, że (a) dotrzymują one swoich zobowiązań i (b) ... że siły jakie wysyłają nie są skrępowane ograniczeniami, które czynią je bezużytecznymi jeśli chodzi o teatr walki - to tak naprawdę odpowiedzialność czy też punkt gdzie leży siła sekretarza generalnego NATO", powiedział Valasek agencji prasowej Reuters. Rasmussen "będzie miał mniej bezpośrednią rolę w ustalaniu codziennej strategii co dokładnie robimy w Afganistanie. To faktycznie jest bardziej w gestii stolic narodowych i dowódców wojskowych na polu bitwy", powiedział Valasek.

Afganistan jest pierwszą poważną wyprawą NATO w międzynarodową sytuację konfliktową i Rasmussen wie, że nie może sobie pozwolić na porażkę. Odchodzący sekretarz generalny NATO Jaap de Hoop Scheffer powiedział w zeszłym tygodniu, że jedną z rzeczy, których żałuje podczas swojej kadencji jest to, że nie zdołał nakłonić większej ilości państw członkowskich do uczestnictwa w afgańskiej misji. Powiedział też, że chciałby by wszyscy członkowie przyczynili się do tej operacji w równej mierze.

Naprawa zerwanych więzi

Drugim najbardziej palącym problemem dla Rasmussena jest dokończenie odbudowy stosunków z Rosją, zerwanych po wojnie Moskwy z Gruzją w zeszłym roku. Więzi zostały formalnie przywrócone w czerwcu, obie strony były gotowe tolerować swoje zupełnie rozbieżne poglądy na temat inwazji na Gruzję. Ale stosunki z Rosją wciąż są drażliwe i komplikuje je głęboka nieufność wobec Rosji wśród strony wschodnich członków NATO.

Według Valaska nowy szef NATO "będzie musiał zapewnić Rosjan, że NATO jest sojuszem, który chciałby widzieć w Rosji partnera w kwestiach, w których ich interesy zachodzą na siebie. Ale równocześnie, on jako sekretarz generalny i NATO jako sojusz muszą zapewnić swoje państwa członkowskie, państwa na wschodzie NATO, Łotwę, Polskę, Estonię, jak też na północy, Norwegię i innych, że w razie wejścia w konflikt z Rosją ... reszta NATO przyjdzie im z pomocą i to jest trudne do wyważenia."

Nerwowość na wschodzie zobrazował list otwarty wysłany w połowie lipca do prezydenta USA Baracka Obamy przez 22 intelektualistów i byłych przywódców politycznych z Polski, Czech, Litwy, Węgier i innych wschodnich członków NATO. List ten wyrażał obawę, że Stany Zjednoczone przestały traktować ich region za priorytetowy w polityce zagranicznej, zgodnie z "mylnym wyobrażeniem", że Europa Wschodnia jest teraz na bezpiecznej ścieżce. Autorzy mówią, że wręcz przeciwnie, widzą osłabione NATO, które jest ambiwalentne co do obrony swoich najmłodszych członków i stoi w obliczu silnej, "rewizjonistycznej" Rosji, coraz bardziej zmierzającej do przywrócenia starej, radzieckiej strefy wpływów. List wzywa Stany Zjednoczone do utrzymania pełnego zaangażowania w NATO.

Te odczucia nakładają się na kolejną kwestię, z którą Rasmussen będzie musiał się zmagać, to jest określeniem przyszłej roli i znaczenia NATO na świecie. Po zakończeniu zimnej wojny Waszyngton wyobrażał sobie NATO jako sojusz, który mógłby odgrywać kluczową rolę międzynarodową w przywracaniu i utrzymywaniu pokoju w każdej uzgodnionej sytuacji. Ale trudności w wysyłaniu żołnierzy do Afganistanu prowadzą niektórych do twierdzenia, że światowa rola dla NATO najprawdopodobniej nie jest możliwa. A w sytuacji gdy Europa i Stany Zjednoczone znajdują się w największym załamaniu gospodarczym od czasu Wielkiej Depresji, wzmaga się presja by ciąć wydatki na obronność.

Copyright (c) 2009. RFE/RL, Inc. Reprinted with the permission of Radio Free Europe/Radio Liberty, 1201 Connecticut Ave., N.W. Washington DC 20036.

 

Oryginalna wersja artykułu znajduje się pod adresem:

http://www.rferl.org/content/Denmarks_Rasmussen_Takes_Over_As_NATO_Chief/1790287.html