Słowenia, niewielka była republika jugosłowiańska, została pierwszym postkomunistycznym państwem członkowskim Unii Europejskiej, które przyjęło odpowiedzialność pełnienia 6-mesięcznej rotacyjnej prezydencji UE.

     Oczekuje się, że zaledwie 2-milionowa Słowenia wykorzysta pełnioną do czerwca rolę koordynatora polityki UE do skierowania uwagi polityki zagranicznej bloku na zachodnie Bałkany, a w szczególności Kosowo.
     Każda prezydencja UE oferuje zajmującemu urząd szanse i wyzwania. Podstawowym wyzwaniem jest utrzymanie stabilności kursu UE. Jako pierwsze z 10 postkomunistycznych państw członkowskich UE przejmujące ster, Słowenia staje przed trudnym testem, który jednak ułatwi sukces poprzednika, Portugalii, w doprowadzeniu do consensusu w sprawie nowego traktatu unijnego, który został podpisany w grudniu.
     Słowenia staje przed dużą szansą skierowania uwagi UE na kwestie, które stanowią przedmiot szczególnego zainteresowania dla sprawującego prezydencję. Ljubljana już oświadczyła, że chce, by UE skupiła się na zachodnich Bałkanach, a zwłaszcza na Kosowie, w ciągu kolejnych 6 miesięcy. Stoi to w ostrym kontraście z zaabsorbowaniem Portugalii Afryką.
     Słoweński minister spraw zagranicznych Dimitrij Rupel w grudniu potwierdził zobowiązanie Ljubljany do przyczynienia się do rozstrzygnięcia statusu Kosowa: „Mam nadzieję, że będziemy mogli przyczynić się do rozwiązania kwestii Kosowa podczas naszej prezydencji. W świetle tego co stało się w ostatnich miesiącach, rozumiemy że Słowenia będzie musiała poradzić sobie z tymi najbardziej skomplikowanymi procesami podczas jej prezydencji.” Rupel następnie zapowiedział, że „te procesy zostaną zakończone do końca naszej prezydencji.”
     Według agencji prasowej Associated Press Rupel powiedział 1 stycznia, że „zachodnim Bałkanom trzeba zagwarantować europejską perspektywę.” Według Rupela Słowenia postrzega ten region jako swój podstawowy obowiązek podczas prezydencji UE: „To będzie nasz wkład w stabilizację części Europy, która najbardziej odczuła wydarzenia końca XX wieku.”
     Najbliższym przedmiotem troski dla Słowenii, w sytuacji gdy Kosowo wydaje się być przygotowane do ogłoszenia niepodległości od Serbii, będzie zapewnienie efektywnego przywództwa UE podczas okresu przejściowego. UE akceptuje to, że dni Kosowa jako serbskiej prowincji są policzone, ale ma nadzieję, że kosowskie przywództwo zgodzi się na ścisły nadzór międzynarodowy.
     Prezydencja Słowenii zapewne będzie przewodzić staraniom UE o uniknięcie „efektów domina” (spillover effects) – czy to na Bałkanach czy w innych regionach, gdzie separatyści będą mieli nadzieję na stworzenie precedensu. Przeprowadzenie samego Kosowa przez okres przejściowy będzie w porównaniu względnie łatwym zadaniem, gdyż UE posiada długoterminowe plany pomocy finansowej i wsparcia instytucjonalnego. Powstrzymanie prób wykorzystania Kosowa jako schematu przez separatystów w Gruzji czy Mołdawii będzie natomiast wymagało od Słowenii dużej zręczności dyplomatycznej. Gruzja w szczególności będzie bardzo uważnie śledzić reakcję UE na możliwe próby wyciągnięcia korzyści z zaistniałej sytuacji przez Rosję. Najbardziej poręcznym i najczęściej stosowanym narzędziem w arsenale UE są „oświadczenia prezydencji”, które teraz leżą w odpowiedzialności Słowenii.
     Koncentracja na Kosowie nieuchronnie musi oznaczać mniejszą uwagę na innych obszarach. Stąd Europejska Polityka Sąsiedztwa (ENP) zapewne zejdzie na drugi plan w ciągu kolejnych 6 miesięcy. Program prezydencji Słowenii stwierdza, że krótkoterminowy interes UE w jej sąsiedztwie będzie ograniczony do „współpracy gospodarczej i poszerzenia kontaktów międzyludzkich.” Spotkanie państw uczestniczących w ramach unijnej inicjatywy „Synergii czarnomorskiej” odbędzie się na Ukrainie.
     Azja Środkowa przyjmie narodowe programy w ramach unijnej „Strategii wobec Azji Środkowej”, zaprezentowanej w czerwcu z inicjatywy Niemiec. Słowenia będzie przewodzić debacie na temat pierwszych rezultatów strategii na szczycie zaplanowanym na czerwiec.
     Globalny program Słowenii będzie zdominowany przez dwa bliskie UE wyzwania – zmiany klimatyczne i energię. Pod słoweńskim przywództwem UE będzie dalej naciskać na międzynarodowe porozumienie w sprawie emisji dwutlenku węgla po 2012 roku, kiedy wygasa protokół z Kyoto. Ponadto UE zapewne formalnie zatwierdzi rurociąg gazowy Nabucco, którego celem jest połączenie Unii z zasobami gazu ziemnego wokół Morza Kaspijskiego.
     Kolejnym ważnym zagadnieniem dla UE będzie imigracja. Przywódcy UE zgodzili się w grudniu współdziałać w hamowaniu nielegalnej imigracji, ale zobowiązali się też do wypracowania polityki zezwalającej na ograniczoną legalną imigrację. UE ogłosiła 2008 „rokiem dialogu międzykulturowego.”

Copyright (c) 2007. RFE/RL, Inc. Reprinted with the permission of Radio Free Europe/Radio Liberty, 1201 Connecticut Ave., N.W. Washington DC 20036.

Oryginalna wersja artykułu znajduje się pod adresem:
http://www.rferl.org/featuresarticle/2008/01/0185eb75-9745-414f-8b54-fafbb87c7513.html