Wydana ostatnio analiza Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i rządu irackiego rzuca nowe światło na rozważania na temat liczby cywilnych ofiar konfliktu w Iraku po 2003 roku.

     9 stycznia 2008 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opublikowała w internetowej edycji New England Journal of Medicine przygotowaną wspólnie z irackim rządem analizę cywilnych ofiar konfliktu w Iraku. Odnosząca się do okresu marzec 2003-czerwiec 2006 analiza stwierdza, że w tym czasie w wyniku konfliktu w Iraku zginęło pomiędzy 104 tysiące a 223 tysiące osób, a najbardziej prawdopodobną liczbą jest 151 tysięcy. Raport sporządzono w oparciu o bezpośrednie rozmowy przeprowadzone głównie w sierpniu i wrześniu 2006 roku przez pracowników irackiego ministerstwa zdrowia w 9345 domostwach, które wybrano zgodnie ze standardowo stosowanymi kryteriami statystycznymi. Według WHO zastosowana metodologia gwarantuje 95% pewności wyników.
     Analiza WHO przedstawia wyniki znacznie różniące się od najczęściej cytowanych źródeł alternatywnych. Niezależna organizacja Iraq Body Count oszacowała liczbę cywilnych ofiar konfliktu w tym samym okresie na 47 tysięcy. Jednak IBC opiera się jedynie na doniesieniach mediów i nie aspiruje do roli wyroczni, przyznając że wiele ofiar musiało zostać przeoczonych. Co istotniejsze, wyniki podane przez WHO wydają się dyskredytować głośną analizę amerykańskiej Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health opublikowaną w październiku 2006 roku w internetowej edycji czasopisma medycznego The Lancet. Studium to, oparte na obserwacji 1849 rodzin irackich, konkludowało że do lipca 2006 roku w Iraku w wyniku konfliktu mogło zginąć między 426 tysięcy a 793 tysiące osób, a najprawdopodobniej 655 tysięcy, z czego 601 tysięcy bezpośrednio padło ofiarą przemocy.
     Oba badania zastosowały tę samą metodologię, opierającą się na badaniu losowo wybranych domostw w różnych regionach kraju. Próbka WHO była dużo bardziej reprezentatywna, obejmując 5 razy więcej domostw i 23 razy więcej miejsc, ale nie tłumaczy to tak dużej dysproporcji wyników. Intrygujące wyjaśnienie wniosków badania uniwersytetu Johns Hopkins zaproponował The Times. Według londyńskiego dziennika 46 tysięcy dolarów, czyli niemal połowa całkowitych kosztów studium, pochodziła z Open Society Institute, założonego przez znanego z opozycji wobec wojny w Iraku miliardera George’a Sorosa. Ponadto na czele zespołu badawczego stał doktor Les Roberts, również krytyk wojny w Iraku. Reagując na publikację raportu WHO Roberts przypisał rozbieżność wyników niechęci do zgłaszania rządowi niektórych zgonów, np. w rodzinach związanych z antyrządowymi grupami zbrojnymi.
     Szacowanie bilansu ofiar konfliktu w Iraku jest zadaniem bardzo trudnym m.in. z powodu braku adekwatnego systemu rejestracji zgonów w Iraku i ze względu na to, że żadna z zaangażowanych stron nie podaje wiarygodnych danych – armia amerykańska oficjalnie w ogóle nie prowadzi katalogu ofiar, a rząd iracki według misji ONZ utrudnia dostęp do odpowiednich danych. Aczkolwiek analiza WHO należy z pewnością do najbardziej wiarygodnych szacunków, opierając się na szerokiej próbce i biorąc pod uwagę szereg ważnych czynników, np. emigrację z obszarów o szczególnej intensywności walk, to jednak nie zapewnia ono pełnego obrazu cywilnych ofiar konfliktu, gdyż obejmuje okres kończący się zaledwie 4 miesiące po przełomowym zbombardowaniu szyickiej świątyni w Samarze 22 lutego 2006 roku. Wydarzenie to doprowadziło do bezprecedensowej eskalacji przemocy na tle religijnym w Iraku, której apogeum przypadło na drugą połowę 2006 roku i pierwszą połowę 2007 roku, a więc okres nie objęty już analizą WHO. Ponadto w wyniku zaostrzenia sytuacji w Iraku przygotowujący analizę WHO pracownicy w ogóle nie byli w stanie odwiedzić 11% zamierzonych obszarów, zwłaszcza w Bagdadzie i prowincji Anbar. Jeden z głównych autorów analizy został zamordowany w drodze do pracy na początku sierpnia 2006 roku. Niepowodzenia te zmusiły zespół WHO do posiłkowania się statystykami prowadzonymi przez Iraq Body Count.
     Rodzi się pytanie, jak przedstawiałby się bilans ofiar konfliktu w Iraku przy uwzględnieniu najkrwawszego okresu od połowy 2006 roku do połowy 2007 roku. Szokujące wyniki przyniosło badanie brytyjskiej firmy sondażowej ORB, przeprowadzone w sierpniu 2007 roku i opublikowane w następnym miesiącu. Z rozmów z 1461 dorosłymi osobami wynikało, że 22% irackich domostw straciło co najmniej jednego członka rodziny, toteż ORB oszacowała, że liczba cywilnych ofiar konfliktu wyniosła 1,2 miliona. Wyniki sondażu ORB, które sugerowałyby, że konflikt w Iraku jest krwawszy niż okres ludobójstwa w Rwandzie w latach 1994-95, zostały zignorowane przez większość mediów jako mało wiarygodne.

Opis konfliktu w Iraku na naszej stronie:
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj_start.php?xkraj_stos=Konflikt&kraj=Irak&typ=problemy