Sukces lub porażka nowej afgańskiej strategii prezydenta Baracka Obamy będzie zależeć od licznych czynników międzynarodowych, począwszy od wkładu sojuszników Waszyngtonu z NATO po jakość działania pogrążonego w kłopotach rządu Afganistanu.

Ale niewiele czynników budzi większy niepokój niż Pakistan. W rzeczy samej, administracja Obamy przyznaje, że dopóki Islamabad nie nasili swoich wysiłków przeciw siłom Talibów i al-Qaidy w Pakistanie, plan wobec Afganistanu najprawdopodobniej zawiedzie. Jak można było się spodziewać, amerykański rząd ponownie wywiera presję na Pakistan by rozpoczął bardziej agresywną kampanię przeciw grupom zbrojnym w obrębie jego granic.

Jednak Waszyngton ma mało wiarygodności i wpływu w Pakistanie, a pakistańska nieufność wobec Stanów Zjednoczonych jest bardzo wysoka. Według jednego z sondaży z tego roku, 64% Pakistańczyków uważa Amerykę za wroga, tylko 9% widzi w niej partnera. Takie sentymenty stwarzają poważne wyzwanie dla rozwoju rozszerzonego partnerstwa strategicznego z Pakistanem, które Obama rzekomo zaoferował Islamabadowi w ostatnich tygodniach.

Biorąc pod uwagę te przykre opinie o Stanach Zjednoczonych, apele Waszyngtonu o prężniejsze działania pakistańskie przeciw ekstremizmowi mogą łatwo spalić na panewce - chyba że towarzyszyć im będą podobne wezwania od innych państw, z większą wiarygodnością w Pakistanie.

Wprowadźmy Chiny. Od wiosny - i przypuszczalnie podczas rozmów Obamy z jego chińskim odpowiednikiem, prezydentem Hu Jintao w zeszłym miesiącu w Pekinie - Waszyngton prosi Chiny o pomoc w stabilizacji Pakistanu. To ma duży sens. Niestabilność Pakistanu zagraża krytycznym chińskim interesom i nigdy nie było bardziej odpowiedniej chwili do tego, by Pekin przycisnął swojego wieloletniego sojusznika.

10 tysięcy chińskich pracowników rezyduje w Pakistanie i spora ich ilość została w ostatnich kilku latach uprowadzona i zabita. Dodatkowo północno-zachodnia granica Pakistanu zapewnia sanktuarium ujgurskim separatystycznym bojownikom z prowincji Xinjiang w Chinach, niektórzy z nich szkolili się w pakistańskich obozach przed powrotem do Chin. W kwietniu chińscy oficjele wysunęli oskarżenie, że ujgurski Islamski Ruch Wschodniego Turkiestanu (ETIM) - prawdopodobny sprawca śmiertelnego ataku na chińską policję graniczną przed zeszłorocznymi Igrzyskami Olimpijskimi - założył swoją kwaterę militarną w Pakistanie.

Tymczasem Chiny dostarczyły Pakistanowi większości funduszy i robocizny do budowy portu w południowym pakistańskim mieście Gwadar. Port ten, który rozpoczął funkcjonowanie w tym roku, daje Chinom strategiczny przyczółek nieopodal Zatoki Perskiej, ułatwiając tranzyt surowców energetycznych z Zatoki do Chin. Jednak Gwadar leży w wybuchowej prowincji Baluchistan, stanowiącej teren działania separatystycznych rebeliantów i domniemane schronisko dla przywództwa afgańskich Talibów.

Krótko mówiąc, niestabilność Pakistanu zagraża bezpieczeństwu obywateli Chin, ich rządu i importowi energii - jest to taka trójca zagrożeń, na której zignorowanie Pekin nie może sobie pozwolić. Wysoka wiarygodność Pekinu w Pakistanie zapewnia, że jego obawy zostaną potraktowane na poważnie. Rządy obu państw od lat 60-tych utrzymują bliskie stosunki, Pekin zainwestował miliardy dolarów w pomoc gospodarczą, budowę tam, rozwój energetyki i inne projekty infrastrukturalne w całym Pakistanie. Jeden z sondaży z 2009 roku pokazuje, że aż 80% Pakistańczyków uważa Chiny za partnera. A w sondażu opinii publicznej z 2009 roku badającym postrzeganie światowych przywódców 80% Pakistańczyków wyraziło zaufanie do Hu, co było najwyższym poziomem pakistańskiego poparcia spośród wszystkich wspomnianych w sondażu przywódców światowych.

Nie zaskakuje więc, że kiedykolwiek Chiny żądały czegoś od Islamabadu, ten często się do tego stosował. Wielu obserwatorów uważa, że były prezydent Pakistanu Pervez Musharraf rozpoczął w 2007 roku ofensywę przeciw radykałom zabarykadowanym w Czerwonym Meczecie w Islamabadzie po tym jak Pekin, rozzłoszczony porwaniem chińskich inżynierów w Pakistanie, naciskał na Musharrafa by to właśnie zrobił. Dziś jednak stawka dla Chin jest dużo wyższa. Pekin musi po cichu lecz stanowczo wpoić Islamabadowi fakt, że problemy Pakistanu zagrażają krytycznym interesom jego głównego dobroczyńcy i sponsora.

Ostatecznie, największą obawą Waszyngtonu nie powinna być skłonność Pekinu do ponaglania Islamabadu ani podatność cywilnego przywództwa w Islamabadzie na usilne prośby Pekinu. Raczej zasadniczym pytaniem jest to, jak niekwestionowana siła numer jeden w Pakistanie - czyli armia - postanowi zareagować na chińska presję. Armia już zademonstrowała w dolinie Swat i ostatnio w plemiennym regionie Południowy Waziristan, że jest zdeterminowana rozbić bazujące w Pakistanie siły Talibów atakujące Islamabad. Jednak inni bojownicy bazujący w Pakistanie przekraczają nieszczelną granicę z Afganistanem by walczyć przeciw wojskom amerykańskim i rządowi Hamida Karzai w tym kraju. Pewne elementy w pakistańskich instytucjach bezpieczeństwa uważają te antykabulskie siły za strategiczne atuty, traktując je jako zabezpieczenie w razie gdyby siły międzynarodowe pewnego dnia wycofały się z Afganistanu.

Jeśli takie sentymenty przeważają, efektywność chińskich perswazji może być ograniczona, a osiągnięcie wspólnego dla Pekinu i Waszyngtonu celu stabilnego Pakistanu stanie się jeszcze większym wyzwaniem. Mimo to jednak, pozyskanie pomocy Chin znaczyłoby wiele dla promocji większej stabilności w Pakistanie - a zatem i w Afganistanie.

 

Michael Kugelman to program associate w Programie Azji w waszyngtońskim Woodrow Wilson International Center for Scholars, gdzie specjalizuje się w Azji Południowej. Jest dostępny pod adresem michael.kugelman@wilsoncenter.org.

 

Copyright World Politics Review.

Oryginalna wersja artykułu znajduje się pod adresem:

http://www.worldpoliticsreview.com/article.aspx?id=4733

 

Opis stosunków Pakistan-Chiny na naszej stronie:

http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Pakistan,stosunki_dwustronne,Chiny