Projekt Irak

menu:

Projekt Irak

Paul Rogers openDemocracy 2008-02-07 12:02:42

     Ambicje militarne i polityczne USA w Iraku są olbrzymie i niesłabnące.

     �sme i ostatnie orędzie o stanie państwa George’a W. Busha z 28 stycznia 2008 roku dotyczyło głównie gospodarki i innych kwestii wewnętrznych, ale i tak Bush poświęcił prawie jedną czwartą przemówienia wojnie w Iraku i jej udziale w szerszej wojnie USA z terrorem. Optymistycznym tematem było to, że realizowana od niemal roku strategia militarna „the surge” [polegająca na zwiększeniu liczebności wojsk] odnosi sukces, do stopnia nawet oferującego kuszącą perspektywę zwycięstwa w Iraku. Przesłanie prezydenta powtarza i wzmacnia narrację na temat trendów militarnych w Iraku, która głęboko zakorzeniła się w zwłaszcza neokonserwatywnych mediach (zobacz, na przykład, Fred Barnes: „Bush’s Priorities: Iraq Dominates the State of the Union”, Weekly Standard, 29 stycznia 2008).
     Faktycznie, rewizja „irackiej historii” w trakcie drugiej części 2007 roku – w czym pomogły spadek liczby amerykańskich ofiar i rosnące zainteresowanie sprawami krajowymi (w szczególności wyścigiem do wyborów prezydenckich w 2008 roku) w mediach narodowych – stało się charakterystyczną cechą tego okresu. Ale podczas gdy to, co dzieje się w Iraku w dużym stopniu zeszło na dalszy plan w amerykańskich mediach i debacie politycznej, sytuacja militarna i problemy polityczne tego kraju nadal mają zdolność do zakłócania amerykańskich kalkulacji (zobacz Charles Tripp, „Iraq: the politics of the local”, openDemocracy, 25 stycznia 2008). Jest więc istotne, by ocenić co rzeczywiście dzieje się w samym Iraku i zadać pytanie, czy są wskaźniki tego, że pozytywne efekty „the surge” dla USA mogą już zaczynać zanikać.
Koszty postępu
     Ostatnie wydarzenia w Iraku odzwierciedlają trzy poważne trendy.
     Pierwszym jest wzrost ilości zamachów samobójczych. 23 stycznia w Mosulu eksplozja w bloku mieszkalnym zabiła 36 osób i raniła 70; władze amerykańskie obwiniły al-Qaidę za zamach. Dzień później dowódca policji w regionie Mosul, generał brygady Salih Mohammed Hasan został zabity wraz z dwoma innymi oficerami policji przez zamachowca-samobójcę podczas odwiedzin miejsca eksplozji. Na dodatek, wiele innych form rutynowej przemocy jest kontynuowanych: na przykład w samym Bagdadzie 31 stycznia bomba pozostawiona w zaparkowanym samochodzie w szyickim dystrykcie Kadhimiya zabiła co najmniej 3 osoby i raniła 5 [1 lutego w podwójnym zamachu bombowym w Bagdadzie zginęło co najmniej 99 osób – przyp. SM].
     Drugim trendem jest wzrost amerykańskich strat po względnie spokojnym grudniu 2007 roku. Liczba 23 żołnierzy zabitych w grudniu była najniższa od lutego 2004 roku, ale w styczniu bilans ofiar wzrósł ponownie do 37. Eksplozja bomby przydrożnej i towarzyszący jej atak w Mosulu 28 stycznia spowodowały śmierć 5 żołnierzy amerykańskich.
     Trzecim trendem jest skoordynowana akcja rebeliantów przeciw przywódcom sunnickich milicji współpracujących z wojskiem amerykańskim. Rebelianci podjęli kampanię systematycznego atakowania sunnickich „rad przebudzenia”, które współpracują z siłami amerykańskimi i uczynili z ich przywódców cele dla zamachów (zobacz Solomon Moore i Richard A Oppel Jr, „Attacks imperil U.S.-backed militias in Iraq”, International Herald Tribune, 24 stycznia 2008). Co najmniej 100 osób (w większości członków rad) zginęło w okresie przełomu grudnia i stycznia; najbardziej dotkniętymi obszarami są Bagdad i Bakuba, ale kampania rozciąga się też na prowincję Anbar, gdzie według przywódców wojskowych USA odniesiono szczególny sukces w nakłanianiu sunnickich milicji by przeciwstawili się elementom al-Qaidy.
     W odpowiedzi nastąpiła dalsza intensyfikacja bombardowań lotniczych USA przeciw rebelianckim jednostkom i dystryktom; w jednym 10-dniowym okresie w styczniu 50 ton bomb zostało zrzuconych na zajmowany przez rebeliantów obszar koło Bagdadu. Taktyka ta, jak w Afganistanie, niesie ze sobą stałą możliwość stworzenia nowych wrogów wraz z niszczeniem starych.
     Ciągłe wyzwania militarne skłoniły administrację Busha do złożenia kolejnego wniosku o znaczące dodatkowe wydatki na pokrycie kosztów wojny. Kongres został poproszony 4 lutego 2008 roku o rozważenie prośby o 70 miliardów dolarów na koszty wojny (w Afganistanie i w Iraku) w pierwszych 4 miesiącach roku fiskalnego 2009; jest to dodatek do 196 miliardów dolarów poszukiwanych w obecnym roku finansowym.
     Żądanie coraz większych wydatków finansowych zbiega się z nagłą i godną odnotowania redukcją dyskusji na temat wycofania wojsk z Iraku (zobacz Philadelphia Enquirer, 30 stycznia 2008). Administracja Busha podkreślała krótkoterminową (a przynajmniej ograniczoną w czasie) naturę strategii „the surge”; promowała przekonanie, że kilka brygad zostanie wycofanych z Iraku w pierwszej połowie 2008 roku, tym samym wzmacniając wrażenie postępu militarnego. Taka redukcja liczby wojsk zbiegłaby się z kluczowymi końcowymi miesiącami kampanii prezydenckiej, w sposób, który mógłby w założeniu dać korzyści kandydatowi Republikanów (być może w jeszcze większym stopniu jeśli okaże się nim być prowojenny, zwolennik „the surge”, aczkolwiek przeciwnik Busha, John McCain). W tym momencie jednak perspektywa dużej przedwyborczej redukcji wojsk w Iraku wydaje się odległa.
     W każdym razie kalkulacje USA nie leżą całkowicie w ich własnych rękach. Istnieje możliwość, że 6-miesięczne zawieszenie broni „armii Mahdiego” Muktady al-Sadra ogłoszone 31 sierpnia 2007 roku może nie zostać odnowione po jego wygaśnięciu w lutym. Decyzja po części zależy od obietnicy irackich rządowych sił bezpieczeństwa by ukrócić zaangażowanie w ich szeregach rywali armii Mahdiego, milicji Badr; niektórzy z wpływowych doradców al-Sadra twierdzą, że to nie nastąpiło. Znaczna część poprawy stanu bezpieczeństwa przypisywana wzmożonej obecności sił amerykańskich w Iraku jest faktycznie rezultatem tego zawieszenia broni. Jeśli rzeczywiście zostanie ono zakończone, i jeśli utrzyma się poziom działań sunnickich rebeliantów przeciw tym, których uważa się za kolaborantów, wówczas możliwość znaczącego wycofania sił amerykańskich zniknie.
     W pewnym sensie jednak ogólne środowisko strategiczne w Iraku sugeruje, że rozległa i trwała obecność wojskowa USA będzie wymagana w każdych okolicznościach. Jest to pogląd niezależnych obserwatorów, takich jak emerytowany generał Barry McCaffrey, którego bezpośrednie doświadczenie z Iraku podbudowuje zasłużoną reputację trafności oceny postępu w wojnie irackiej. W jego opinii „aktywna kontrrebeliancka kampania w Iraku może zapewne odnieść sukces w nadchodzącej dekadzie przy 25 amerykańskich brygadach” (to by odpowiadało ponad połowie wojsk dostępnych armii). Takie zobowiązanie, które wymagałoby dużych ilości żołnierzy w rolach pomocniczych, zakładałoby długoterminową okupację Iraku przez ponad 150 tysięcy żolnierzy amerykańskich (zobacz Mark Perry, „US Military Breaks Ranks”, Asia Times, 24 stycznia 2008).
Skala imperialna
     Czy takie siły mogą faktycznie zostać utrzymane jest kwestią sporną, ale wraz z nią pojawia się oczywista intencja ustanowienia czegoś, co najlepiej można opisać jako długoterminowy protektorat amerykański w Iraku. Przedstawiciele USA aktualnie negocjujący z irackim rządem Nuriego al-Maliki są zobowiązani do dążenia do całkiem wyjątkowego stopnia wpływów i kontroli.
     Jest to już widoczne w budowie największej ambasady na świecie w Bagdadzie; co jest rzadziej zauważane, Waszyngton prowadzi strategię opartą na zasadach ustalonych przez Tymczasową Władzę Koalicyjną (Coalition Provisional Authority – CPA) Paula Bremera na początku drugiego roku amerykańskiej okupacji (zobacz „America plans Iraqi escalation” openDemocracy, 1 lipca 2004 oraz Rajiv Chandrasekaran i Walter Pincus, „U.S. Edicts Curb Power of Iraq’s Leadership”, Washington Post, 27 czerwca 2004).
     Być może najbardziej klarownym wskaźnikiem tego, gdzie w zamierzeniu ma spoczywać władza w Iraku jest próba narzucenia lub rozciągnięcia daleko idących zwolnień od praw irackich dla nie-Irakijczyków. Ponad 150 tysięcy żołnierzy amerykańskich obecnych w Iraku jest już od nich zwolniona, tak jak trzon około 13 tysięcy prywatnych kontraktorów ds. bezpieczeństwa, pracujących tam dla Departamentu Obrony USA; celem jest teraz przyznanie takiego samego pozaprawnego statusu 154 tysiącom cywilnych kontraktorów również pracujących dla Pentagonu. Zwiększyłoby to całkowitą liczbę personelu pozostającego pod patronatem USA i cieszącego się immunitetem od irackiego systemu prawnego w razie wszelkich naruszeń do niemal 1/3 miliona osób (zobacz Thom Shanker i Steven Lee Myers, „U.S. to seek broad powers in Iraq as UN mandate expires”, International Herald Tribune, 25 stycznia 2008).
     Potrzeba zagwarantowania bezpieczeństwa protektoratu o zamierzonej skali – i, w bliższym okresie, uniknięcia ataków na patrole amerykańskie – jest już zaspokajana przez drugie, w większości ukryte wojskowe „surge.” Tym razem ma ono charakter powietrzny i obejmuje ekspansję siły ognia lotnictwa w Iraku daleko poza intensywne bombardowania kontrolowanych przez rebeliantów obszarów wokół Bagdadu. Wśród jego charakterystyk znajduje się rozmieszczenie eskadry samolotów szturmowych A-10 w bazie lotniczej al-Asad i dodatkowej eskadry samolotów bojowych F-16C w bazie lotniczej Balad (zobacz Tom Engelhardt, „Bombs away over Iraq: Who cares?”, Asia Times, 31 stycznia 2008).
     Echem ambasady w Bagdadzie, rozrastający się Balad stał się największą amerykańską bazą lotniczą na świecie: mini-miastem o powierzchni 15 mil kwadratowych z własnymi linami autobusowymi, restauracjami fast-food, dwoma supermarketami i zakwaterowaniem dla 40 tysięcy personelu wojskowego i kontraktorów. Baza ta, z której codziennie przeprowadzane jest do 550 operacji lotniczych, to permanentny plac budowy; najnowszym dodatkiem jest kosztujący 30 milionów dolarów system dowodzenia i kontroli, który zintegruje zarządzanie ruchem powietrznym w całym kraju.
     Podsumowując, amerykański plan dla Iraku to ustanowienie serii ścisłych politycznych mechanizmów kontroli wywodzących się z porozumień z epoki CPA; ogromna, oparta na ambasadzie struktura w Bagdadzie celem ich nadzorowania i utrzymania; immunitet dla ponad 300 tysięcy personelu zagranicznego; oraz trwała, bezpośrednia władza nad i dostęp do irackich jeńców. Cała operacja ma być zabezpieczona przez wojsko amerykańskie i jego prywatnych kontraktórów, w coraz większym stopniu chronionych poprzez wykorzystanie lotnictwa.
     Ten ambitny projekt niespecjalnie pozostaje w zgodzie z ideą – wciąż stanowiącą oficjalną linię propagowaną przez Waszyngton i bezkrytycznie powielaną przez większość mediów z establishmentu – że politycznym celem USA jest wzmocnienie niezależnego zarządzania Irakiem przez samych Irakijczyków. Faktycznie projekt ten idzie dalej niż znaczący wpływ wywierany przez USA na szereg państw środkowoamerykańskich na początku XX stulecia; jego okazałość może być trafniej porównana do niektórych francuskich i brytyjskich protektoratów epoki kolonialnej. W kategoriach współczesnych zbliża się do ustanowienia w pełni rozwiniętej amerykańskiej kolonii w sercu świata arabskiego i islamskiego. Niezależnie od tego, czy administracja George’a W. Busha i jej zwolennicy zdają sobie z tego sprawę, konsekwencje dla samego Iraku i całego regionu mogą nawet równać się temu, co zdarzyło się przez ostatnie 5 lat.

Artykuł pochodzi ze strony openDemocracy i został opublikowany na licencji Creative Commons.
Oryginalna wersja artykułu znajduje się pod adresem:
http://www.opendemocracy.net/article/globalsecurity/the_iraq_project

Opis konfliktu w Iraku na naszej stronie:
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj_start.php?xkraj_stos=Konflikt&kraj=Irak&typ=problemy

Chcesz być informowany o zmianach i nowościach na stronie? Chcesz być na bieżąco w politycznej sytuacji międzynarodowej? Zapisz się do naszego NEWSLETTERA!!! Kliknij tutaj >>