W lipcu 2009 roku rząd szwedzki przyjął strategię działań w Afganistanie, która obowiązywać ma do 2013 roku. Aktywność ta obejmuje promocję demokracji, działania na rzecz stabilizacji i rekonstrukcji aparatu państwowego, jak również dbanie o edukację, prawa człowieka i prawa kobiet. Warto w tym miejscu prześledzić historię i obecny wymiar szwedzkiego uczestnictwa w procesie stabilizacji sytuacji w Afganistanie, szczególnie w ramach ISAF i w kontekście ostatnich działań Międzynarodowych Sił Wsparcia.

Afganistan jest jednym z najważniejszych "słów kluczy" przywoływanych przy okazji refleksji nad problemami współczesnych stosunków międzynarodowych. Międzynarodowe Siły Wsparcia Bezpieczeństwa, czyli ISAF, to ogromne forum współpracy państw świata w celu stabilizacji regionu i wzmocnienia afgańskiego rządu. O tym, że jest to inicjatywa ważna, świadczyć może żywe włączenie się w nią także byłych państw neutralnych, przede wszyskim Szwecji i Finlandii.

Nie byłoby to możliwe bez międzynarodowej legitymacji Sił, osiągniętej dzięki zgodności ich działań z mandatem ONZ, w oparciu o rozdział VII Karty Narodów Zjednoczonych. Początkowy, ograniczony do rejonu Kabulu zasięg rozszerzony został przez Organizację Narodów Zjednoczonych w październiku 2003 roku na obszar całego Afganistanu. Miało to miejsce 2 miesiące po całkowitym przejęciu kontroli nad Siłami przez NATO. Samej operacji bezpośrednio dotyczy wiele rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ. Dodatkowym czynnikiem legitymizującym Siły jest ich działalność na zasadzie umowy zawartej między ISAF a rządem afgańskim.

Gdyby spróbować streścić w kilku słowach tą część aktywności zagranicznej Szwecji, która nas w tym przypadku interesuje, należałoby ją określić jako "aktywną działalność na rzecz utrzymania międzynarodowego pokoju, która widziana jest jako środek do zapewnienia własnego bezpieczeństwa państwowego." Podejście takie jest w pewnym sensie spadkiem minionej epoki, w której Szwecja starała się promować kraje Trzeciego Świata oraz równoważyć wpływy dwóch konkurujących ze sobą bloków jako bezstronny mediator i darczyńca. Dzisiaj, po odejściu od ścisłej polityki neutralności na rzecz militarnego niestowarzyszenia, Szwecja kultywuje po części swoje tradycje i dostrzega w nich narodowy interes. ISAF, ze swoim mandatem i uwiarygodnieniem na arenie międzynarodowej, jest kolejnym środkiem do osiągania tego celu. W marcu 2007 roku rząd Szwecji postanowił kontynuować uczestnictwo w Siłach, argumentując swoją decyzję planem długoterminowego zaangażowania.

Szwedzkie wsparcie dla ISAF sięga końca 2001 roku. Przybrało ono z początku formę pomocy wywiadowczej i współpracy cywilno-wojskowej (CIMIC). Charakter ten uległ nieco zmianie po roku 2003, czyli w momencie rozszerzenia mandatu ISAF na całość terytorium Afganistanu. Na różnych obszarach państwa powstały Prowincjonalne Zespoły Odbudowy (PRT), w tym brytyjski PRT w Mazar-i-Sharif na północy kraju, któremu Szwecja udzielała wsparcia personalnego. Natomiast w marcu 2006 roku przejęła ona nad nim dowództwo, które dzisiaj sprawuje razem z Finlandią. PRT w Mazar-i-Sharif to obszar odpowiadający około 20% powierzchni Szwecji.

Chęć kontynuacji takiej formy intensywnego zaangażowania wyrażona została we wspomnianym oświadczeniu rządu z marca 2007 roku. Już wtedy roczne wsparcie Szwecji dla ISAF wynosiło od 300 do 350 milionów szwedzkich koron. Podobna deklaracja złożona została w październiku 2009 roku, ponownie oznajmiając chęć uczestnictwa w Siłach przynajmniej do grudnia 2010 roku. W okresie tym wielkość wkładu szwedzkiego wynosiła około 500 osób. W kwietniu 2010 roku rozpoczęła się ponadto szwedzko-turecka współpraca, w obrębie której Turcja ma wiosną stworzyć cywilne Prowincjonalne Zespoły Odbudowy w prowincjach Jowzjan i Sar-e-Pol, wchodzących w skład Mazar-i-Sharif.

Obecnie, w obliczu postępujących przygotowań do wspólnej akcji "Omaid", nasuwa się wiele refleksji na temat skuteczności ogółu działań stabilizujących prowadzonych w ramach ISAF (aczkolwiek nie można pomijać też roli cywilnej Misji Wsparcia Narodów Zjednoczonych w Afganistanie - UNAMA). W końcową fazę wchodzi operacja "Moshtarak", obejmująca okręgi Marjeh i Nad Ali. Na chwilę obecną bilans tych wysiłków pozostawia wiele do życzenia, a sytuacja pogarsza się stopniowo od 2009 roku. Coraz silniejsze stają się działania talibskiej partyzantki, w której rękach znajduje się aktualnie 10 z 364 okręgów Afganistanu. W październiku 2009 roku Rada Bezpieczeństwa ONZ zdecydowała, że Międzynarodowe Siły Wsparcia Bezpieczeństwa muszą pozostać w Afganistanie. Konieczność wzmocnienia ISAF zrozumiana została również przez rząd Szwecji, który zaakceptował zwiększenie wsparcia do około 500 milionów koron szwedzkich rocznie. Na razie Szwecja, realizująca w ramach ISAF podstawowe założenia swojej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, ponosi solidarną porażkę wraz ze swoimi sprzymierzeńcami. W przeciwieństwie jednak do wielu z nich, wciąż pozostaje ona jednym z krajów najbardziej otwartych na imigrantów, w tym uchodźców z obszarów objętych działaniami wojennymi.

 

Opis konfliktu w Afganistanie na naszej stronie:

http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Afganistan,problemy,Konflikt

 

FOTO: Flickr user Brindefalk