Projekt Teheranu "trzech państw perskojęzycznych" zmierza do podporządkowania sobie Afganistanu.

 

Gdy ostateczna rozgrywka w Afganistanie zaczyna nabierać kształtów Iran przystąpił do serii politycznych manewrów w celu promocji swoich interesów w tym spustoszonym wojną kraju. Zwiększając swoje wpływy irański reżim ma nadzieję na zarówno wzmocnienie swojego bezpieczeństwa wewnętrznego jak i pokazanie zębów.

5 sierpnia Teheran był gospodarzem czwartego trójstronnego szczytu Iran-Afganistan-Tadżykistan. Zebrane 3 państwa osiągnęły porozumienie w sprawie ekspansji więzi gospodarczych i kulturalnych. Podczas szczytu irański prezydent Mahmud Ahmadinejad zaproponował by używały one jednej waluty i uruchomiły wspólną stację telewizyjną.

Oprócz promowania regionalnych ekstremistycznych grup terrorystycznych i rozwijania sekretnego programu nuklearnego irański rząd aktywnie prowadzi stare perskie intrygi interwencjonistyczne. Manipulacja językiem perskim jest jednym z narzędzi tej polityki. Wspomnianemu szczytowi nadano zwodniczy tytuł "trzech państw perskojęzycznych." Za pomocą tej nazwy irański reżim upokorzył prawie połowę swojej własnej ludności i wielu innych ludzi w regionie. W Iranie tylko nieco ponad połowa populacji mówi językiem perskim jako macierzystym, a reszta mówi kurdyjskim, azerskim, arabskim, beludżi, turkmeńskim i innymi językami; około 50% mówi pasztuńskim w Afganistanie; w Tadżykistanie 15% to etniczni Uzbekowie, a ponad 1% Rosjanie, zaś setki tysięcy mówią językami pamirskimi.

Wzywając do regionalnego sojuszu w opozycji do NATO najwyższy przywóca irański ajatollah Chamenei powiedział na spotkaniu z prezydentami Afganistanu, Tadżykistanu i Iranu, że zagraniczne siły wojskowe "dziś atakują i zabijają afgańskich cywików i ich obecność w Afganistanie przyniosła afgańskiemu narodowi nic tylko kłopoty, wywrotowość, rozkład i korupcję." Sojusz regionalny jest wezwaniem do wznowienia starego sojuszu między Iranem, Indiami i Rosją w celu ochrony ich interesów w Afganistanie kiedy już amerykańskie wojska opuszczą ten kraj. Iran próbuje przywrócić starożytny Szlak Jedwabny za pomocą nowego projektu, który połączy Iran z siecią kolejową Tadżykistanu przez Afganistan i Chiny z tadżycką siecią kolejową przez Kazachstan.

Iran ogłosił też, że w celu ustabilizowania Afganistanu wkrótce zorganizuje konferencję międzynarodową następującą po zeszłomiesięcznej konferencji w Kabulu. Prawdziwym motywem stojącym za tą konferencją jest jednak rosnący niepokój w Teheranie, New Delhi i Islamabadzie o możliwe pojednanie z Talibami i ich powrót do władzy politycznej w Kabulu. Islamabad pożąda roli mediatora między Talibami a USA, ale sprzeciwia się jakiemukolwiek pojednaniu, w którym Afgańczycy sami określiliby swoją przyszłość z pomocą mocarstw zachodnich. Iran próbuje utworzyć sojusz regionalny z Pakistanem, Tadżykistanem, Indiami, Rosją i Afganistanem by potencjalnie sprzeciwiać się wpływom i interesom amerykańskim w regionie. Iran jest zaniepokojony rosnącym prawdopodobieństwem pojednania z Talibami gdy mocarstwa NATO redukują swoje żądania: generał David Petraeus, dowódca sił USA i NATO w Afganistanie przedstawił 15 sierpnia perspektywę negocjacji nawet z przywódcami Talibów z "krwią na ich rękach."

W Afganistanie Iran, tak jak Pakistan, też prowadzi podwójną grę. Popierając szyickie frakcje w Sojuszu Północnym, który został wyniesiony do władzy po obaleniu reżimu Talibów w Kabulu, Iran utrzymuje wielki wpływ na Kabul. Ponadto Iran sponsoruje kilka partii politycznych w Afganistanie by promowały w tym kraju jego agendę. Z irańskim poparciem finansowym partie te mają teraz swoje własne stacje telewizyjne, poszerzając swoje wpływy w dużych miastach afgańskich.

Chociaż w większości szyicki Iran pomógł USA usunąć reżim Talibów w 2001 roku, w ostatnich latach asekuruje się kultywując miłość do Talibów. Litania dokumentów ujawnionych przez Wikileaks potwierdziła to, co wielu analityków sądziło o wsparciu militarnym i finansowym Iranu dla Talibów. W niedawnym artykule w Washington Post Jeff Stein przytoczył afgańskie doniesienia wywiadowcze mówiące, że oprócz różnej broni i amunicji Iran dostarczył nowe baterie dla około 30-40 odpalanych z ramienia rakiet SA-7 by przeciwdziałać możliwemu atakowi amerykańskiemu na Kandahar. Irańskiemu wsparciu militarnemu i finansowemu dla Talibów przewodzi Irańska Gwardia Rewolucyjna. Zarazem Iran utrzymuje bliskie relacje z prezydentem Hamidem Karzaim, kolejnym regionalnym trofeum reżimu. Na wniosek irańskiej ambasady w Kabulu Karzai zamknął 28 lipca prywatną stacje telewizyjną Emroz (Dziś) po oskarżeniu przez nią Iranu o interwencję w Afganistanie i niektórych szyickich watażków o bycie irańskimi agentami.

Wiedza powszechna i lekcje wyciągnięte z wojny afgańskiej sugerują, że dalsze amerykańskie zaangażowanie militarne jest bezcelowe. Obecna strategia musi zostać zmieniona w sposób, który mógłby zapobiec zmianie regionalnej równowagi sił do takiego punktu, który będzie przynosił korzyści tylko irańskiemu reżimowi i ekstremistycznym bojownikom, co z pewnością stanowiłoby realną przeszkodę dla pokoju w regionie.

Afganistan może zostać ustabilizowany tylko wtedy, gdy USA i NATO doprowadzą do realnego pojednania w celu zapobieżenia przekształceniu się tego spustoszonego kraju w boisko dla Iranu, Pakistanu i innych graczy regionalnych oraz bezpieczną kryjówkę dla al-Qaidy. Gdyż Afganistan, pomimo jego biedy i plemiennego systemu społeczno-politycznego, jest jak napisał nieżyjący Richard Nixon w The Real War "kokpitem intrygi wielkich mocarstw z tego samego powodu, dla którego zwykło się go nazywać 'kołowrotkiem losów Azji.".

 

Artykuł pochodzi ze strony openDemocracy i został opublikowany na licencji Creative Commons.

Oryginalna wersja artykułu znajduje się pod adresem:

http://www.opendemocracy.net/ehsan-azari-stanizai/iran-reinvigorates-strategy-for-regional-dominance

 

Opis stosunków Afganistan-Iran na naszej stronie:

http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Afganistan,stosunki_dwustronne,Iran