Stany Zjednoczone i Izrael są długoletnimi sojusznikami, ale rok 2010 był okresem napiętych stosunków między oboma państwami. Prezydent USA Barack Obama uczynił rozwiązanie konfliktu izraelsko-palestyńskiego najwyższym priorytetem jego polityki zagranicznej. Wielu w Izraelu czuło się urażonymi presją jaką administracja Obamy wywiera na państwo żydowskie by zaangażowało się ono w negocjacje pokojowe z Palestyńczykami.

Antyamerykańska demonstracja przed ambasadą USA w Tel Awiwie w październiku była rzadkim widokiem w państwie, w którym normą jest proamerykański sentyment - tak duży, że niektórzy Izraelczycy żartobliwie określają swój kraj 51. stanem Ameryki. Ci demonstranci protestowali przeciw temu co uważają za niesprawiedliwą presję administracji Obamy by zamrozić budowę żydowskich osiedli na okupowanym przez Izrael Zachodnim Brzegu. Amerykańska administracja widzi w ekspansji osiedli i nieustannych izraelskich pracach budowlanych w części Jerozolimy Wschodniej przeszkodę dla aspiracji Palestyńczyków do ich własnego państwa, oraz dla wysiłków pokojowych. Izrael uważa swoje osiedla na Zachodnim Brzegu za kluczowe dla własnego bezpieczeństwa.

Stosunki między oboma sojusznikami osiągnęły najniższy punkt w marcu, kiedy izraelscy przedstawiciele ogłosili zatwierdzenie budowy setek nowych żydowskich domów w Jerozolimie Wschodniej podczas wizyty wiceprezydenta USA Josepha Bidena, co według analityków było krępującym aktem dla amerykańskiego przywództwa. W przemówieniu na Uniwersytecie w Tel Awiwie Biden potępił izraelski krok, ale potwierdził silne więzi istniejące między Waszyngtonem a państwem żydowskim. "Niektórzy z was słusznie mogą być zaskoczeni, że taki zdecydowany zwolennik Izraela przez ostatnie 37 lat i dalej, ale 37 lat jako wybrany urzędnik, jak ja mogę wypowiadać się tak stanowczo biorąc pod uwagę więzi jakie ja dzielę, jak również mój kraj dzieli z Izraelem, ale całkiem szczerze mówiąc, ludzie, czasami tylko przyjaciel może przekazać najtrudniejszą prawdę", powiedział Biden.

Stosunki dwustronne ucierpiały parę tygodni później, kiedy premier Benjamin Netanyahu odwiedził Biały Dom i spotkał się, jak opisały to izraelskie gazety, z chłodnym przywitaniem przez prezydenta Obamę. Doniesienia mówiły, że amerykański przywódca lekceważąco potraktował Netanyahu zostawiając go samego ze swoim towarzystwem w Białym Domu i udając się po schodach na górę do swojej rezydencji; obaj panowie nie pozowali dla fotografów jak to mają w zwyczaju. Szturm izraelskich komandosów w maju na flotyllę z pomocą humanitarną, który doprowadził do śmierci 9 aktywistów u wybrzeża Strefy Gazy jeszcze bardziej nadwerężył stosunki, chociaż Obama nie potępił publicznie Izraela.

Odwilż była widoczna w lipcu, kiedy Obama i Netanyahu spotkali się w Białym Domu wymieniając uśmiechy i uściski dłoni, co według obserwatorów świadczyło o bardziej pojednawczej atmosferze. Wkrótce potem USA ogłosiły wznowienie bezpośrednich negocjacji między Izraelczykami a Palestyńczykami w Waszyngtonie 2 września. Rozmowy utknęły w martwym punkcie w ciągu 4 tygodni, po tym jak Izrael odmówił przedłużenia samodzielnie narzuconego 10-miesięcznego zamrożenia budowy osiedli, które wygasło 26 września. Od tego czasu Waszyngton oferował Izraelowi pakiet samolotów bojowych i gwarancji dyplomatycznych w zamian za koncesje w sprawie osadnictwa. Prezydent USA wyraził swoją frustrację podczas podróży do Indonezji w listopadzie, po decyzji Izraela o budowie setek nowych domów w Jerozolimie Wschodniej. Prezydent powiedział, że tego rodzaju działalność nigdy nie jest pomocna jeśli chodzi o negocjacje pokojowe.

Yoram Ettinger jest byłym ministrem spraw kongresowych w ambasadzie Izraela w Waszyngtonie i konsultantem w sprawach amerykańsko-izraelskich. Mówi on, że między prawicowym rządem Netanyahu a administracją Obamy jest fundamentalna niezdolność do wzajemnego zrozumienia. Ettinger mówi, że administracja Obamy skupia swoją uwagę na konflikcie izraelsko-palestyńskim podczas gdy Izrael bardziej obawia się nuklearnego zagrożenia ze strony Iranu: "Jest wiele, wiele burz piaskowych na Bliskim Wschodzie zagrażających amerykańskim interesom, z których żadna nie ma związku z kwestią palestyńską. Po co absorbować się taką stosunkowo małą kwestią gdy są tak dramatyczne zagrożenia dla dobrobytu Ameryki?"

Tak jak przywódcy USA i Izraela, Ettinger mówi, że stosunki dwustronne pozostają, u ich podstawy, niepodważalne. Uważa on, że zwycięstwo wyborcze Republikanów w Izbie Reprezentantów USA w 2010 roku przyniesie poprawę relacji w 2011 roku, bo Izrael będzie miał do czynienia z prezydentem USA który jest politycznie osłabiony i Kongresem który zgadza się z Izraelem w większej ilości kwestii. "Większość ze z grubsza stu nowych członków izby bardziej kieruje się tradycją, bardziej kieruje się kwestiami bezpieczeństwa, jest bardziej sceptycznych i wrogich wobec ONZ, bardziej sceptycznych i wrogich wobec reżimów arabskich i muzułmańskich oraz bardzo, bardzo przeciwko terroryzmowi. To bardzo dobrze rokuje dla wzmozonej amerykańsko-izraelskiej współpracy strategicznej", powiedział Ettinger.

W żydowskiej dzielnicy starego miasta w Jerozolimie wielu Izraelczyków waha się z krytykowaniem Stanów Zjednoczonych. Jedna z kobiet mówi, że jest świadoma miliardów dolarów pomocy wojskowej i innej jaką Stany Zjednoczone udzielają Izraelowi każdego roku oraz fundamentalnych stosunków istniejących pomiędzy oboma państwami. Mówi też, że po Obamie przyjdzie ktoś inny; Izrael przetrwał trudną chwilę; Izraelczycy przetrwali gorsze trudności i przetrwają również tę administrację amerykańską. Dla niej lepsze stosunki mogą przyjść po 2011 roku, w roku 2012, jeśli amerykańscy wyborcy postanowią nie dać Obamie drugiej kadencji.

 

Copyright Voice of America.

 

Oryginalna wersja artykułu znajduje się pod adresem:

http://www.voanews.com/english/news/middle-east/israel-and-palestinians/A-Rocky-Year-for-US-Israel-Relations-111662114.html

 

Opis stosunków Izrael-USA na naszej stronie:

http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Izrael,stosunki_dwustronne,USA