Najważniejsze pytania i odpowiedzi dotyczące szczytu NATO w stolicy Rumunii Bukareszcie w dniach 2-4 kwietnia.

     Jaki jest plan szczytu w Bukareszcie?

     Szczyt rozpocznie się 2 kwietnia od przemówienia sekretarza generalnego NATO Jaapa de Hoopa Scheffera. Wieczorem do pałacu Cotroceni, tj. rezydencji prezydenta Rumunii, przybędą delegacje na czele z szefami państw i rządów. 3 kwietnia odbędzie się spotkanie na szczycie Rady Północnoatlantyckiej (NAC) oraz spotkanie w sprawie Afganistanu z udziałem prezydenta tego państwa Hamida Karzai oraz sekretarza generalnego ONZ Ban Ki-moona. Na 4 kwietnia zaplanowano spotkanie Komisji NATO-Ukraina z udziałem prezydenta Wiktora Juszczenki, a następnie spotkanie Rady NATO-Rosja z udziałem prezydenta Władimira Putina.

     Jak wyglądają perspektywy rozszerzenia NATO o Gruzję i Ukrainę?

     Kwestia ta wywołuje największe podziały przed szczytem NATO w Bukareszcie. 19 marca do kwatery głównej NATO w Brukseli trafił list 9 państw Europy Środkowo-Wschodniej i Kanady, wzywający sojusz do przyznania Gruzji i Ukrainie Planu Działania na rzecz Członkostwa (Membership Action Plan – MAP), prowadzącego ku pełnemu członkostwu w NATO w dalszej przyszłości. Także USA są gorącym orędownikiem przybliżenia Gruzji i Ukrainy do NATO, ale sprzeciw zgłaszają inni najbardziej znaczący członkowie sojuszu, w tym Niemcy, Francja, Włochy i Hiszpania, podając za powody takie przyczyny jak nierozwiązane konflikty na gruzińskich terytoriach Abchazji i Osetii Południowej, represje wobec opozycji w Gruzji czy niskie poparcie społeczne dla NATO na Ukrainie. Według większości obserwatorów państwa te w rzeczywistości obawiają się pogorszenia stosunków z Rosją, zdecydowanie sprzeciwiającą się rozszerzeniu NATO na państwa poradzieckie, w przeddzień objęcia stanowiska prezydenta przez Dmitrija Miedwiediewa. Miedwiediew w wywiadzie dla „Financial Times” 25 marca stwierdził, że „żadne państwo nie może być zadowolone z faktu, że przedstawiciele [obcego] bloku militarnego podchodzą bliżej do jego granic.”
     1 kwietnia prezydent USA George W. Bush podczas wizyty na Ukrainie potwierdził zdecydowanie stanowisko Waszyngtonu, by dać obu państwom perspektywę członkostwa w NATO i odrzucił spekulacje na temat możliwego układu z Rosją w sprawie tarczy antyrakietowej za cenę pozostawienia Gruzji i Ukrainy poza NATO. Według doniesień mediów Bush i kanclerz Niemiec Angela Merkel rozmawiali telefonicznie w sprawie Gruzji i Ukrainy trzykrotnie w ciągu ostatnich kilku tygodni, ale opozycja Berlinu wydaje się być niewzruszona. Także premier Francji Francois Fillon jasno oświadczył 1 kwietnia, że Paryż nie poprze przyznania MAP Gruzji i Ukrainie. W tej sytuacji premier Polski Donald Tusk podczas wizyty w Kijowie 28 marca, zapewniając o niezmiennym, zdecydowanym poparciu dla aspiracji Ukrainy, dał do zrozumienia, że zaproszenie do MAP nie nastąpi jeszcze na szczycie w Bukareszcie. Spodziewać się więc należy, że w oświadczeniu na koniec szczytu znajdzie się jakaś formula dająca wyraz dążeniom Gruzji i Ukrainy i jednocześnie nie stanowiąca problemu dla Rosji. Według „Financial Times” możliwe jest np. podniesienie Komisji NATO-Ukraina do statusu Rady NATO-Ukraina.

     Jak wyglądają perspektywy roszerzenia NATO na Bałkany?

     Zaproszenie Albanii i Chorwacji do sojuszu jest przesądzone, natomiast niewiadomą jest czy uzyska je Macedonia. Problemem jest trwający od samego początku niepodległości Macedonii spór z Grecją o nazwę tego państwa. Grecja uważa, że nazwa Macedonia sugeruje roszczenia terytorialne do swojej północnej prowincji o tej samej nazwie i zapowiada zawetowanie zaproszenia Macedonii do członkostwa jeśli ta nazwy nie zmieni. Mediator w sporze z ramienia ONZ Matthew Nimetz zaproponował nazwę „Republika Macedonii (Skopje)”, ale ponieważ Ateny nie ustosunkowały się jasno do tej propozycji 31 marca odłożono debatę w macedońskim parlamencie na temat przyjęcia tej nazwy. Stosunki macedońsko-greckie w przeddzień szczytu pogorszył jeszcze bardziej incydent związany z pojawieniem się w Skopje billboardów reklamowych predstawiających flagę grecką z wpisaną w nią swastyką.
     Spodziewane jest, że przywódcy NATO zaoferują Serbii oraz Bośni i Hercegowinie możliwość uzyskania członkostwa w NATO w przyszłości.

     Co zostanie postanowione w sprawie misji w Afganistanie?

     Działalność militarna NATO w Afganistanie w ramach Międzynarodowych Sił Wsparcia Bezpieczeństwa (ISAF), która jest bezsprzecznie najtrudniejszą misją sojuszu w historii, będzie bardzo ważną kwestią na szczycie w Bukareszcie. Państwa ponoszące największy ciężar walk na południu Afganistanu, tj. USA, Kanada i Wielka Brytania domagają się aktywniejszego wsparcia ze strony europejskich sojuszników w postaci większej ilości żołnierzy i sprzętu, np. śmigłowców bojowych i transportowych. Europejczycy są bardzo niechętni głębszemu zaangażowaniu w Afganistanie głównie z powodu wewnętrznej opozycji politycznej i społecznej, ale również niekiedy z powodu postrzegania konfliktu afgańskiego jako kwestię dotyczącą tylko Ameryki.
     Stosunkowo najbardziej skłonne do zwiększenia zaangażowania w Afganistanie są państwa postkomunistyczne Europy Wschodniej. Rumunia, gospodarz szczytu, już wzmocniła swój kontyngent o połowę do 780 żołnierzy i zatwierdziła ich przesunięcie na południe. Polska zapowiedziała zwiększenie ilości żołnierzy z 1200 do 1600 i wysłanie 8 dodatkowych śmigłowców.
     Wśród państw zachodnich przebywający w Wielkiej Brytanii prezydent Nicolas Sarkozy zapowiedział 26 marca gotowość zwiększenia 1500-osobowego kontyngentu francuskiego w Afganistanie, przypuszczalnie o około tysiąc żołnierzy wysłanych na niebezpieczne południe kraju. Niechętne większemu zaangażowaniu są jednak takie państwa jak Niemcy, Hiszpania i Włochy, a Bush w wywiadzie dla niemieckiej gazety „Die Welt” opublikowanym 30 marca stwierdził, że nie będzie wywierał nacisków w tej sprawie na Niemcy ani na inne państwa. 31 marca sekretarz obrony USA Robert Gates stwierdził w Kopenhadze, że byłoby zaskoczeniem, gdyby obietnice złożone na szczycie w Bukareszcie pokryły zapotrzebowanie na żołnierzy oraz instruktorów wojska i policji.
     Przywódcy państw NATO zebrani w Bukareszcie mają wydać oświadczenie potwierdzające długoterminowe zaangażowanie sojuszu w Afganistanie zarówno w sferze militarnej jak i pomocy rozwojowej. Ponadto prawdopodobne jest zawarcie umowy między NATO a Rosją w sprawie tranzytu żołnierzy i wyposażenia przez terytorium rosyjskie do Afganistanu, jednak niezbędnym do tego warunkiem jest odstąpienie od przyznania MAP Gruzji i Ukrainie.

     Co wydarzy się bezpośrednio po szczycie NATO?

     Na weekend 5-6 kwietnia zaplanowano spotkanie Busha z Putinem w czarnomorskim Soczi. Najprawdopodobniej ostatnie spotkanie obu przywódców będzie próbą pozostawienia stosunków rosyjsko-amerykańskich w lepszym stanie niż w ostatnich paru latach. Wśród wielu kwestii spornych za najważniejszą należy uznać planowaną przez USA instalację systemu obrony antyrakietowej w Europie Wschodniej, według Waszyngtonu służącą jako zabezpieczenie przed zagrożeniem ze strony „państw zbójeckich” takich jak Iran, ale którą Moskwa uważa za zagrożenie dla własnego bezpieczeństwa. Mimo że podczas wizyty w Moskwie sekretarz stanu USA Condoleezzy Rice i sekretarza obrony Roberta Gatesa w dniach 17-18 marca nie osiągnięto przełomu w sprawie tarczy antyrakietowej, to jednak w stosunkach rosyjsko-amerykańskich panuje obecnie nieco lepsza atmosfera. 17 marca Putin oświadczył, że otrzymał od Busha „bardzo poważny” dokument pozytywnie rokujący stosunkom dwustronnym.
     Podczas weekendowych rozmów Busha z Putinem spodziewane jest zawarcie szerokiej umowy wytyczającej ramy stosunków strategicznych między Rosją a USA, przypuszczalnie poruszającej takie kwestie jak obrona antyrakietowa, kontrola zbrojeń i nieproliferacja. Według agencji prasowej „Associated Press” możliwe jest nawet uzyskanie przez Busha rosyjskiej zgody na instalację tarczy antyrakietowej w Europie Wschodniej na podstawie obietnicy, że aktywacja tarczy byłaby uwarunkowana zademonstrowaniem przez Iran zdolności do uderzenia na Europę poprzez test pocisku rakietowego o odpowiednim zasięgu.