Rozgorzały w lipcu tego roku spór celny pomiędzy Serbią a Kosowem obnażył nie tylko erozję wpływów Belgradu w jego byłej prowincji, ale także pewne przesunięcia natury geopolitycznej w regionie.

Półwysep Bałkański od dawna odgrywał istotną rolę w zagranicznej strategii Włoch. Znaczenie tego regionu wzrosło zwłaszcza w okresie międzywojennym, kiedy to powodzenie realizacji upragnionego „Mare Nostrum” zostało zagrożone przez niemieckie „Drang nach Adria”.

Polityka „aktywnego niezaangażowania” posiada w Serbii dość długą tradycję. Jej sens wynika ze specyficznego położenia geograficznego tego państwa, które jest realnym pomostem pomiędzy Europą a Bliskim Wschodem.

Jeszcze kilka miesięcy temu wszystko wskazywało na to, że sytuacja wokół Kosowa zyskała przesłanki mogące dawać nadzieję na względne wystudzenie serbsko–albańskiego konfliktu, ale ostatnio sytuacja w regionie ponownie się zdestabilizowała.

Limit proponowanych rozwiązań i politycznych doświadczeń w celu urzeczywistnienia projektu o nazwie „Federacja Bośni i Hercegowiny” zdaje się powoli wyczerpywać.

Dwa lata funkcjonowania Południowej Osetii i Abchazji jako „niepodległych” państw niewiele zmieniły w kwestiach państwowości tych podmiotów. Wciąż próżno wypatrywać ich prawnomiędzynarodowego uznania przez społeczność międzynarodową, zaś postępująca obecność militarna Rosji coraz bardziej utwierdza w przekonaniu o strategicznym charakterze ich egzystencji.

Ostatnie tygodnie pokazują, że – paradoksalnie – kwestia Kosowa wzmacnia serbskie relacje z Brukselą. Jednak sposób w jaki to nastąpiło z pewnością nie pozostanie bez wpływu na wewnętrzną scenę polityczną tego kraju oraz zwiększenie niechęci wobec byłej prowincji.

Czarnogóra pewnym krokiem zmierza w kierunku członkostwa w Unii Europejskiej oraz NATO. Ostatnie wybory lokalne potwierdzają, że kurs strategii politycznej obrany przez koalicję rządową z premierem Djukanoviciem na czele będzie kontynuowany.

Coraz bardziej niezależna i samodzielna pozycja geopolityczna Turcji to nie efekt ostatnich wydarzeń, a stan wypracowywany latami. Rosnące wpływy Ankary na Półwyspie Bałkańskim to dobry sygnał dla tamtejszych krajów, które otrzymują tym samym kolejną alternatywę dla wzmacniania swojej pozycji w Europie.

Pomimo wyraźnego prozachodniego kursu Serbii, kwestia członkostwa w NATO wciąż stanowi tam temat politycznego tabu. Biorąc pod uwagę obecne nastroje społeczne, perspektywa ta jest obecnie dość iluzoryczna, nie przeszkadza to jednak działaniom, dzięki którym serbska armia powraca do dawnej świetności.

Zwrot we wzajemnych relacjach Serbii i Chorwacji nie jest z pewnością oznaką pojednania dwóch zantagonizowanych narodów. To czysto polityczna kalkulacja, która jest korzystna dla obu stron, zwłaszcza w kontekście unijnych aspiracji.

Państwo albańskie od lat szukało opieki i sojuszu wśród silniejszych, zyskując tym samym gwarancje bezpieczeństwa wobec rewizjonistycznych zapędów jego sąsiadów. Tak też dzieje się i dzisiaj. Obecnie jednak, po raz pierwszy w historii Albanii, mechanizm ten zachodzi z pełnym poszanowaniem suwerenności tego kraju.

Dwa lata po ogłoszeniu deklaracji niepodległości byłej serbskiej prowincji, sytuacja w Kosowie nadal daleka jest od normalności. I choć wskaźniki ekonomiczne mogą napawać optymizmem, to geopolityczna pozycja nowego państwa coraz bardziej się pogarsza.

Konsekwencje przeciągającego się macedońsko–greckiego sporu o nazwę byłej jugosłowiańskiej republiki związkowej na pierwszy rzut oka wydają się być niekorzystne głównie dla Macedonii. Krótkowzroczność Aten sprawia jednak, że kraj ten ponownie zaczyna być postrzegany przez UE jako kłopotliwy partner.

Czy zręczny balans między czterema najważniejszymi aktorami światowej geopolityki jest w stanie przyspieszyć realizację najważniejszego celu, jakim bez wątpienia dla Serbii pozostaje integracja z UE?