CENTO (od ang. Central Treaty Organization - Organizacja Paktu Centralnego) - układ polityczno-wojskowy zawarty przez Irak i Turcję 24 lutego 1955 roku w Bagdadzie, do którego przystąpiły jeszcze w tym samym roku Wielka Brytania, Pakistan i Iran. Początkowo znany jako pakt bagdadzki (funkcjonowałą również nazwa Middle East Treaty Organization - METO), był wzorowaną na NATO inicjatywą USA, które posiadały status członka stowarzyszonego. Razem z NATO i SEATO miał tworzyć łańcuch sojuszy, realizując doktrynę powstrzymywania ZSRR i Chin oraz zapewniając utrzymywanie wpływów Zachodu na Bliskim Wschodzie, ważnym ze względów komunikacyjnych i surowcowych. Nie ingerował natomiast w wielkie konflikty regionalne, tj. izraelsko-palestyński i indyjsko-pakistański: w latach 1965 i 1971 Pakistan bezskutecznie ubiegał się o pomoc CENTO w wojnach z Indiami. W marcu 1959 roku Irak wystąpił z paktu, co spowodowało przeniesienie siedziby z Bagdadu do Ankary i przyjęcie nazwy CENTO 19 sierpnia 1959 roku. Rozbieżności interesów między USA i Wielką Brytanią a pozostałymi członkami układu doprowadziły do jego marginalizacji i ostatecznego rozwiązania po rewolucji irańskiej w 1979 roku.
|