zasada samostanowienia narodów - Słownik pojęć i organizacji międzynarodowych
menu:  Główna Artykuły Baza Państw Dokumenty Kalendarz Słownik Chronologia Książki
Słownik pojęć i organizacji międzynarodowych - zasada samostanowienia narodów

zasada samostanowienia narodów (z ang. self-determination) - podstawowa zasada prawa międzynarodowego, oznaczająca prawo każdego narodu do swobodnego decydowania o swoim losie. Ma 2 aspekty:

a) zewnętrzny - niezależne określenie statusu międzynarodowego narodu (np. utworzenie własnego państwa, pozostanie w ramach dotychczasowego państwa),

b) wewnętrzny - niezależne określenie statusu politycznego, gospodarczego i społecznego i korzystanie z bogactw naturalnych.

Po raz pierwszy została sformułowana w Deklaracji Praw Narodów Rosji w 1917 roku i 14 punktach prezydenta USA Woodrowa Wilsona w 1918 roku. Normą prawa międzynarodowego stała się po II Wojnie Światowej, zostając umocowaną w Karcie NZ w 1945 roku, deklaracji ONZ o przyznaniu niepodległości krajom i narodom kolonialnym w 1960 roku, paktach praw człowieka w 1966 roku i innych dokumentach międzynarodowych. Zakres zasady samostanowienia narodów jest przedmiotem sporów; przeważnie uznaje się, że bezsprzecznie dotyczy narodów dominujących na danym obszarze, ale pozostających pod panowaniem kolonialnym, natomiast nie dotyczy grup etnicznych będących mniejszościami narodowymi lub zamieszkującymi niespójny obszar. Uważa się, że ograniczeniem samostanowienia narodów jest zasada integralności terytorialnej państw, dopóki przestrzegają one zasady równouprawnienia narodów, toteż samostanowienie narodów nie pociąga za sobą prawa do secesji grup etnicznych.


lista
haseł