|
Ostatnio uaktualnione: 2007-12-07 14:27:29 polityka zagraniczna Geograficzne usytuowanie Armenii – bez dostępu do morza i bez surowców naturalnych – sprawia, iż stabilność i rozwój gospodarczy kraju zależy od zdolności do utrzymywania przyjaznych stosunków z sąsiadami. Jednak w momencie uzyskania niepodległości przez Armenię nierozwiązany pozostawał spór o Nagorny Karabach z Azerbejdżanem. Mimo iż rząd w Erewaniu próbował przedstawić wydarzenia w Nagornym Karabachu jako wewnętrzną kwestię Azerbejdżanu i nie uznał Republiki Nagornego Karabachu, faktycznie siły armeńskie aktywnie uczestniczyły w konflikcie, w wyniku czego niemożliwe stało się unormowanie stosunków z dwoma z czterech sąsiadów – Azerbejdżanem i Turcją. Wobec tego Armenia musiała dbać o dobre stosunki z Rosją, dysponującą największymi środkami wywierania nacisku w regionie. Armenia przystąpiła do Wspólnoty Niepodległych Państw, podpisała traktat o zbiorowym bezpieczeństwie z maja 1992 roku i zezwoliła wojskom rosyjskim na stacjonowanie na własnym terytorium. Bardzo ważne stały się również stosunki z sąsiadującym z południa Iranem, który z powodów geopolitycznych obrał stronę Armenii w sporze o Nagorny Karabach i utrzymywał ożywione kontakty gospodarcze, co pozwoliło Armenii przetrwać blokadę nałożoną przez Azerbejdżan i Turcję. Armenia pozostaje w dobrych stosunkach z Gruzją, przez której terytorium przepływa większa część handlu zagranicznego Armenii.
Zarówno prezydent Lewon Ter-Petrosjan jak i jego następca Robert Koczarian od 1998 roku utrzymując bliskie stosunki z Rosją dążyli do ograniczenia zależności od Moskwy, definiując tzw. komplementarną politykę zagraniczną, równoważącą wpływy mocarstw. Zabiegano więc o nawiązanie współpracy z Zachodem, zwłaszcza z USA, wykorzystując przy tym wpływową pozycję diaspory armeńskiej za oceanem. Najbardziej symbolicznym akcentem w tych dążeniach była obecność Koczariana w Waszyngtonie w kwietniu 1999 roku na jubileuszowym szczycie NATO, kiedy stosunki Rosji z Zachodem były napięte z powodu interwencji w Kosowie. Armenia nawiązała współpracę z NATO w ramach programu „Partnerstwo dla Pokoju” w 1994 roku i przystąpiła do Rady Europy w 2001 roku. Po zamachach terrorystycznych z 11 września 2001 roku Armenia umożliwiła USA wykorzystanie własnej przestrzeni powietrznej, w zamian za co otrzymała hojną pomoc wojskową. Zbliżenie z Zachodem dokonało się jednak bez utraty wpływów przez Rosję, która nadal pełni rolę gwaranta bezpieczeństwa Armenii.
Podstawowym celem polityki zagranicznej Armenii pozostaje rozwiązanie problemu Nagornego Karabachu. Erewań domaga się tu uwzględnienia zasady samostanowienia wobec ludności ormiańskiej na tym terytorium, co stoi w sprzeczności z domaganiem się przez Azerbejdżan poszanowania własnej integralności terytorialnej. Wobec tego Armenia nadal nie utrzymuje stosunków z dwoma sąsiadami ważnymi z gospodarczego punktu widzenia.
|