Uregulowanie stosunków z Rosją było ważnym celem polityki zagranicznej w pierwszych latach niepodległości. Armenia przystąpiła do Wspólnoty Niepodległych Państw na mocy protokołu podpisanego w Ałma-Acie 21 grudnia 1991 roku przez 11 byłych republik radzieckich. 15 maja 1992 roku Armenia podpisała traktat o wzajemnym bezpieczeństwie, zawarty w Taszkiencie z Rosją i 4 republikami Azji Środkowej. Armenia wkrótce wyraziła zgodę na stacjonowanie rosyjskich sił zbrojnych na swoim terytorium, co zostało sformalizowane traktatem zawartym 30 września 1992 roku. Rosja stała się tym samym gwarantem bezpieczeństwa Armenii i dostarczycielem pomocy wojskowej, co było niezwykle ważne w kontekście konfliktu z Azerbejdżanem o Nagorny Karabach. 16 marca 1995 roku Armenia i Rosja podpisały 25-letnie porozumienie określające zasady stacjonowania wojsk rosyjskich w bazie Gyumri niedaleko od granicy tureckiej; 20 sierpnia 2010 roku podczas wizyty prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa w Armenii podpisano protokół o przedłużeniu do 2044 roku dzierżawy bazy w Gyumri. Obecnie wojska rosyjskie wspólnie z armeńskimi zabezpieczają granice z Turcją i Iranem. Regularnie odbywają się wspólne manewry wojskowe. Rosja jest też głównym dostawcą broni dla Armenii.
     Mimo tak ważnej roli Rosji Armenia nigdy nie prowadziła jednoznacznie prorosyjskiej polityki zagranicznej, starając się zrównoważyć wpływy Moskwy bliskimi stosunkami z Zachodem. Jednak kolejne porozumienia utrwalały wpływy rosyjskie w Armenii. 29 sierpnia 1997 roku prezydenci Lewon Ter-Petrosjan i Borys Jelcyn podpisali w Moskwie 25-letni traktat o przyjaźni, współpracy i pomocy wzajemnej, zakładający przede wszystkim zacieśnienie więzi w sferze gospodarczej i wojskowej, po którym obie strony określiły stosunki dwustronne jako „partnerstwo strategiczne.” 26 września 2000 roku prezydenci Robert Koczarian i Władimir Putin podpisali w Moskwie deklarację sojuszniczej współpracy między Rosją a Armenią ukierunkowanej na XXI wiek.
     Rosja zdobyła uprzywilejowaną pozycję gospodarczą w Armenii, czego przykładem jest porozumienie podpisane w Erewaniu 17 lipca 2002 roku, w ramach którego w zamian za umorzenie długu w wysokości 98 milionów dolarów Armenia oddała Rosji 5 dużych przedsiębiorstw państwowych, w tym hydroelektrownię Razdan, produkującą 1/5 elektryczności kraju. Dla Armenii Rosja jest obecnie największym partnerem gospodarczym i żródłem całości importu gazu ziemnego.
     Z punktu widzenia Rosji chrześcijańska Armenia jest najbardziej skłonnym do współpracy państwem Południowego Kaukazu i spełnia rolę zapory dla napływu ekstremistów do zamieszkanych przez muzułmanów regionów południowej Rosji. Zaangażowanie w Armenii jest też elementem szerszej strategii utrzymywania wpływów na Zakaukaziu.

Nasze artykuły na temat stosunków Armenia-Rosja:

Czy Armenia jest partnerem czy pionkiem Rosji? (Richard Giragosian, 9 września 2010):
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/artykul,784,Czy_Armenia_jest_partnerem_czy_pionkiem_Rosji

Szersze konsekwencje rosyjsko-armeńskiej umowy obronnej (Andrei Trenin i Dmitri Trenin, 31 sierpnia 2010):
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/artykul,776,Szersze_konsekwencje_rosyjsko-armenskiej_umowy_obronnej