Turcja była jednym z pierwszych państw, które uznało niepodległość Armenii. Państwo to mogło pełnić dla Turcji rolę pomostu do pokrewnych językowo i kulturowo republik Azji Środkowej. Podobnie władze w Erewaniu dostrzegały znaczenie Turcji jako korytarza transportowego dla handlu zagranicznego i starały się o nawiązanie poprawnych stosunków, m.in. podpisując w czerwcu 1992 roku w Stambule deklarację założycielską Współpracy Gospodarczej Morza Czarnego (BSEC). Jednak w konflikcie o Nagorny Karabach, który wybuchł w 1992 roku pomiędzy Armenią i Azerbejdżanem Turcja zdecydowanie opowiedziała się po stronie Baku. Jeszcze pod koniec 1992 roku Turcja zgodziła się na dostawy pomocy międzynarodowej dla Armenii, ale w kwietniu 1993 roku po kolejnej ofensywie armeńskiej postawiła swoje wojska w stan gotowości i zamknęła granicę z Armenią w geście solidarności z Azerbejdżanem. Nie została ona od tej pory otworzona, gdyż Turcja domaga się od Armenii podjęcia kroków zmierzających do rozwiązania sporu o Nagorny Karabach zgodnie z zasadą poszanowania integralności terytorialnej jako warunku wstępnego do normalizacji stosunków dwustronnych. W kwietniu 1995 roku zdołano jedynie uzgodnić otworzenie korytarza lotniczego przez Turcję dla lotów z pomocą humanitarną do Armenii.
Turcja i Armenia nigdy nie nawiązały stosunków dyplomatycznych również z powodu kwestii śmierci około 1,5 miliona Ormian w Imperium Ottomańskim podczas I Wojny Światowej, którą Armenia uznaje za ludobójstwo i stara się przekonać społeczność międzynarodową do tego stanowiska. Turcja uważa, że zajścia te były znacznie mniej krwawe (300 tysięcy Ormian i co najmniej tyle samo Turków) i należy je uznać za wojnę domową. W deklaracji niepodległości Armenii znajduje się punkt wzywający do „międzynarodowego uznania ludobójstwa Ormian w Turcji Ottomańskiej i Zachodniej Armenii.” Kampania międzynarodowa diaspory ormiańskiej w sprawie uznania ludobójstwa na Ormianach podczas I Wojny Światowej odniosła ostatnio kilka sukcesów i stanowi poważne wyzwanie dla polityki zagranicznej Turcji. Związany z tym jest problem ewentualnych roszczeń terytorialnych Armenii wobec Turcji, które miałyby dotyczyć prowincji Kars i Ardahan, scedowanych przez Rosję na rzecz Turcji w traktacie z 13 października 1921 roku. Głosy domagające się utworzenia „Wielkiej Armenii” pojawiały się w pewnych kręgach politycznych zwłaszcza w początkach istnienia niepodległej Armenii.
W ostatnich latach doszło do pewnych kroków zmierzających do usunięcia problemów uniemożliwiających normalizację stosunków. W lipcu 2001 roku dzięki mediacji Centrum Henri Dunanta w Genewie utworzono Turecko-Armeńską Komisję Pojednania, która pracowała do kwietnia 2004 roku. W kwietniu 2005 roku doszło do wymiany listów między premierem Turcji Recepem Tayyipem Erdoganem a prezydentem Armenii Robertem Koczarianem, w której Erdogan zaproponował powołanie wspólnej komisji historyków celem przestudiowania „wydarzeń z 1915 roku.” W tej sprawie podjęto wstępne rozmowy.
Jednak impas w stosunkach armeńsko-tureckich utrzymywał się, czego wyrazem było opuszczenie przez prezydenta Armenii Roberta Koczariana szczytu BSEC zwołanego do Stambułu na 15-lecie organizacji w czerwcu 2007 roku (Koczarian był obecny w listopadzie 1999 roku na spotkaniu Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w Stambule). Na szczycie BSEC doszło do spotkania ministrów spraw zagranicznych Armenii i Turcji Vardana Oskaniana i Abdullaha Gula, po którym Oskanian stwierdził, że „nie ma zmian w tureckim stanowisku” w kwestiach spornych.
Mimo to już w 2007 roku zarysowały się perspektywy poprawy stosunków dwustronnych. 19 lutego Koczarian w wywiadzie dla francuskiego „Le Figaro” zaproponował Turcji nawiązanie stosunków dyplomatycznych bez warunków wstępnych i powołanie komisji międzyrządowej dla przestudiowania najbardziej drażliwych kwestii spornych. 11 grudnia premier Armenii Serż Sarksjan powiedział „Financial Times”, że Armenia popiera członkostwo Turcji w UE w interesie poprawy stosunków dwustronnych.
21 kwietnia 2008 roku szef tureckiej dyplomacji Ali Babacan oświadczył, że wysłał do Erewania list wyrażający gotowość do „dialogu z celem normalizacji stosunków turecko-armeńskich.” Prawdziwy przełom nastąpił po sierpniowej wojnie między Gruzją a Rosją, po której Ankara wysunęła propozycję Kaukaskiej Platformy Stabilności i Współpracy, skupiającej 5 państw regionu Kaukazu, w tym Armenię i Turcję, co zostało pozytywnie przyjęte w Erewaniu. W tej polepszającej się atmosferze 6 września 2008 roku Abdullah Gul jako pierwszy w historii prezydent Turcji przybył do Armenii i wraz z prezydentem Sarksjanem obejrzał mecz kwalifikacyjny do piłkarskich Mistrzostw Świata w 2010 roku. 24 listopada minister spraw zagranicznych Armenii Eduard Nalbandian na spotkaniu BSEC w Stambule oświadczył, że Armenia jest gotowa ustanowić stosunki dyplomatyczne z Turcją bez warunków wstępnych. Turcja zaczęła też działać na rzecz zbliżenia między Armenią a Azerbejdżanem, aranżując 26 września w siedzibie ONZ w Nowym Jorku bezprecedensowe trójstronne spotkanie szefów dyplomacji.
Starania o normalizację stosunków między Armenią a Turcją zaowocowały ogłoszeniem 22 kwietnia 2009 roku o uzgodnieniu przez oba państwa „mapy drogowej” tego procesu. 31 sierpnia Armenia i Turcja ogłosiły, że przy mediacji Szwajcarii osiągnęły porozumienie w sprawie ustanowienia stosunków dyplomatycznych, do czego miało dojść po przeprowadzeniu 6-tygodniowych „wewnętrznych konsultacji politycznych.” W konsekwencji 10 października w Zurychu Nalbandian i jego turecki odpowiednik Ahmet Davutoglu podpisali 2 protokoły, które przewidywały nawiązanie stosunków dyplomatycznych przez Armenię i Turcję oraz otworzenie granicy armeńsko-tureckiej w ciągu 2 miesięcy od wejścia w życie protokołów, do czego wymagana była jednak aprobata parlamentów obu państw.
Nasze artykuły na temat stosunków Armenia-Turcja:
Porozumienie o normalizacji stosunków między Armenią a Turcją – q&a (12 października 2009):
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/artykul,503,Porozumienie_o_normalizacji_stosunkow_miedzy_Armenia_a_Turcja_?_q_and_a
Pułapki pozostają gdy Turcja i Armenia przechodzą do pojednania (Ron Synovitz, 9 września 2009):
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/artykul,476,Pulapki_pozostaja_gdy_Turcja_i_Armenia_przechodza_do_pojednania
Odwilż turecko-armeńska a Azerbejdżan (Abbas Djavadi, 14 kwietnia 2009):
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/artykul,381,Odwilz_turecko-armenska_a_Azerbejdzan
Armenia-Turcja: wybuch „futbolowej dyplomacji” (Jeremy Bransten i Charles Recknagel, 8 września 2008):
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/artykul,184,Armenia-Turcja_wybuch_futbolowej_dyplomacji.html
