Chile - chronologia
menu:  Główna Artykuły Baza Państw Dokumenty Kalendarz Słownik Praca w UE Książki
Chile

   

Ostatnio uaktualnione: 2006-08-30 08:09:41
chronologia
1520, 21 października – Ferdynand Magelland jako pierwszy Europejczyk zatrzymuje się na wybrzeżu chilijskim
1535 – Do Chile dociera pierwsza hiszpańska ekspedycja pod dowództwem Diego de Almagro
1541, 12 lutego – Hiszpański konkwistador Pedro de Valdivia zakład Santiago
1810, 18 września – W rezultacie obalenia króla Hiszpanii przez Napoleona Bonaparte mieszkańcy Santiago ogłaszają autonomię Chile
1814, 2 października – Wojska hiszpańskie dokonują rekonkwisty Chile, pokonując oddziały chilijskie Bernardo O’Higginsa Riquelme w bitwie pod Rancagua
1817, 12 lutego – Armia Jose de San Martina pokonuje wojska hiszpańskie w bitwie pod Chacabuco
1818, 5 kwietnia – San Martin pokonuje pokonuje ostatnie siły hiszpańskie w bitwie pod Maipu; O’Higgins Riquelme zostaje szefem państwa
1836, 11 listopada – Chile wypowiada wojnę konfederacji Boliwii i Peru
1839, 20 stycznia – Armia chilijska pokonuje armię boliwijską w decydującej bitwie pod Yungay; wojna powoduje rozpad konfederacji Boliwii i Peru
1879, 14 lutego – Wojska chilijskie wkraczają na terytorium Boliwii w związku z przedłużającym się sporem handlowym, rozpoczynając Wojnę Pacyfiku, w której po stronie Boliwii stoi Peru
1883, 20 października – Chile i Peru podpisują traktat pokojowy w Ancon, na mocy którego Chile uzyskuje na stałe prowincję Tarapaca oraz prowincje Tacna i Arica pod warunkiem pomyślnego wyniku plebiscytu po okresie 10 lat
1884, 4 kwietnia – Chile i Boliwia podpisują porozumienie rozejmowe, na mocy którego Chile uzyskuje administrację nad wybrzeżem pacyficznym Boliwii
1904, 20 października – Traktat pokojowy między Chile i Boliwią w Santiago potwierdza ustalenia terytorialne z 4 kwietnia 1884 roku
1964, 4 września – Kandydat prawicy Eduardo Frei Montalva pokonuje w wyborach prezydenckich socjalistę Salvadora Allende
1970, 4 września – Allende zwycięża w wyborach prezydenckich z programem nacjonalizacji gospodarki i radykalnych reform społecznych
1973, 11 września – Allende ginie w zamachu stanu generała Augusto Pinocheta, który ustanawia dyktaturę w warunkach stanu wojennego i wprowadza liberalizację gospodarczą
1976, 21 września – Orlando Letelier, były członek rządu Allende i ambasador w USA, ginie w w Waszyngtonie w zamachu zorganizowanym przez agentów chilijskich
1978, 4 stycznia – Według oficjalnych danych 75% wyborców popiera w plebiscycie rządy Pinocheta i odrzuca rezolucję ONZ potępiającą łamanie praw człowieka w Chile
1978, 10 marca – Stan wojenny zostaje zamieniony na stan wyjątkowy
1980, 11 września – W plebiscycie większością 67% głosujących zatwierdzona zostaje nowa konstytucja, przyznająca Pinochetowi 8-letnią kadencję prezydencką oraz dająca armii liczne przywileje polityczne
1984, 6 listopada – Ponownie wprowadzony zostaje stan wojenny, który potrwa do 17 czerwca 1985 roku
1986, 7 września – Partyzanci z Patriotycznego Frontu im. Manuela Rodrigueza (FPMR) dokonują koło Santiago nieudanego zamachu na Pinocheta; kolejny raz wprowadzony zostaje na 90 dni stan wojenny
1988, 5 października – 55% Chilijczyków odrzuca w plebiscycie propozycję kolejnej 8-letniej kadencji prezydenckiej Pinocheta
1989, 14 grudnia – W pierwszych od 19 lat wyborach prezydenckich zwycięża kandydat chadecji Patricio Aylwin
1990, 11 marca – Pinochet przekazuje władzę Aylwinowi, pozostając dowódcą sił zbrojnych
1991, 4 marca – Przedstawiony zostaje raport narodowej komisji prawdy i pojednania (tzw. komisji Rettiga) dokumentujący ponad 2 tysiące przypadków egzekucji lub zaginięć podczas rządów junty
1993, 11 grudnia – W wyborach prezydenckich wyraźnie zwycięża kandydat koalicji centrolewicowej Eduardo Frei
1998, 10 marca – Pinochet rezygnuje z funkcji głównodowodzącego armii, ale następnego dnia zostaje zaprzysiężony dożywotnio na senatora
1998, 16 października – Pinochet zostaje aresztowany w szpitalu w Londynie na życzenie rządu Hiszpanii
2000, 16 stycznia – Kandydat lewicy Ricardo Lagos zwycięża w drugiej turze wyborów prezydenckich
2000, 2 marca – Rząd brytyjski postanawia nie dokonać ekstradycji i zwolnić Pinocheta ze względów zdrowotnych
2002, 4 lipca – Pinochet zrzeka się dożywotniej funkcji senatora
2004, 7 maja – Prezydent Lagos podpisuje ustawę legalizującą rozwody w Chile
2005, 13 lipca – Senat przyjmuje poprawki do konstytucji ograniczające wpływy armii, eliminując niewybieralne stanowiska senatorów i przywracając uprawnienia prezydenta do dymisjonowania dowódców sił zbrojnych
2006, 15 stycznia – Kandydatka socjalistów Michelle Bachelet jako pierwsza w historii Chile kobieta wygrywa wybory prezydenckie, pokonując w drugiej turze konserwatystę Sebastiana Pinerę



Maps courtesy of www.theodora.com/maps used with permission.