Indie - polityka zagraniczna
menu:  Główna Artykuły Baza Państw Dokumenty Kalendarz Słownik Chronologia Książki
Indie

           

Ostatnio uaktualnione: 2010-12-16 23:08:51
polityka zagraniczna
     Tradycyjne założenia polityki zagranicznej Indii zostały ukształtowane w pierwszych latach niepodległości. Indie, uważając się za ważnego gracza na arenie międzynarodowej, starały się uniknąć zaangażowania w konfrontację zimnowojenną i zaznaczały samodzielność polityki zagranicznej, aczkolwiek w praktyce przez cały okres Zimnej Wojny oznaczało to dość bliskie relacje z ZSRR i częstą krytykę Zachodu.
     Indie stały się naturalnym rzecznikiem państw rozwijających się i były założycielem Ruchu Państw Niezaangażowanych (NAM), a następnie czołowym członkiem ruchu, przedstawiając się jako rzecznik narodów biednych i ciemiężonych. Niepodległość Indii, perły Imperium Brytyjskiego, stała się inspiracją dla wielu innych narodów, zwłaszcza w Afryce, a i same Indie były jednym z najgłośniejszych oponentów kolonializmu oraz apartheidu. Po demontażu kolonializmu Indie domagały się ustanowienia nowego ładu gospodarczego, który sprzyjałby potrzebom Trzeciego Świata; temu celowi miały służyć propozycje przebudowy Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego. Indie weszły do Grupy G-77 oraz Grupy G-15, skupiającej liderów wśród państw rozwijających się; od zawsze wykazywały dużą aktywność na forum ONZ w interesie Trzeciego Świata oraz wydatnie przyczyniły się do operacji pokojowych ONZ. W połowie 2009 roku Indie posiadały blisko 9 tysięcy żołnierzy uczestniczących w misjach pokojowych ONZ i ustępowały pod tym względem tylko Pakistanowi i Bangladeszowi.
     Aczkolwiek od maja 1998 roku (a w praktyce nawet od maja 1974 roku) Indie są już posiadaczem broni masowej zagłady, nadal opowiadają się za ogólnoświatowym rozbrojeniem, zaznaczając przy tym, że powinno ono mieć charakter kompletny, z czego bierze się opozycja Delhi wobec traktatów o nieproliferacji (NPT) i całkowitym zakazie testów z bronią jądrową (CTBT), dających określone przywileje starym mocarstwom nuklearnym. Indie w swojej doktrynie nuklearnej odrzucają użycie broni jądrowej jako pierwsze i chciałyby uznania stosowania broni masowej zagłady za czyny z kategorii zbrodni wojennych.
     Koniec Zimnej Wojny i udane reformy gospodarcze ostatnich kilkunastu lat spowodowały, że Indie jeszcze bardziej zdynamizowały swoją politykę zagraniczną. Obecnie jednak mniej uwagi poświęca się ustanowieniu nowego globalnego reżimu gospodarczego w imieniu Trzeciego Świata, a więcej stworzeniu warunków do dalszego, trwałego rozwoju kraju. Utrzymując bliskie związki z Trzecim Światem (w kwietniu 2008 roku w New Delhi odbył się pierwszy szczyt Indie-Afryka), Indie jednocześnie starają się o zacieśnienie stosunków z państwami wysoko rozwiniętymi oraz z innymi szybko rozwijającymi się państwami azjatyckimi. Bardzo dużą rolę w polityce zagranicznej Indii zaczęła ostatnio odgrywać konieczność zapewnienia gospodarce surowców energetycznych, jako że Indie już teraz importują około 70% ropy naftowej i gazu ziemnego, a prognozy wskazują, że procent ten będzie dalej rósł. Indie dążą do uzyskania stałego miejsca w Radzie Bezpieczeństwa ONZ, uważając że ta kluczowa instytucja wymaga reformy odpowiadającej nowym realiom XXI wieku.
     Ze strategicznego punktu widzenia najważniejszą rolę w stosunkach dwustronnych Indii od zawsze odgrywały Pakistan i Chiny. Stosunki z Pakistanem nastręczały wiele problemów od samego początku uzyskania niepodległości przez oba państwa, a kością niezgody pozostaje problem Kaszmiru. Rywalizacja obu państw w przeszłości przybrała trzykrotnie charakter otwartej konfrontacji zbrojnej, a po ataku terrorystycznym na parlament Indii w grudniu 2001 roku groziła wręcz wojną nuklearną. Stan stosunków indyjsko-pakistańskich uległ jednak wyraźnej poprawie począwszy od 2003 roku, kiedy premier Atal Behari Vajpayee wyciągnął „rękę przyjaźni” do Pakistanu, aczkolwiek zaszkodziły im z kolei zamachy terrorystyczne w Mumbai w listopadzie 2008 roku. Równocześnie stosunki z Chinami przybrały charakter bardziej pragmatyczny, nastawiony na maksymalizację korzyści handlowych; stopniowo rozwiązywane są liczne problemy w stosunkach dwustronnych, takie jak Sikkim i Tybet, chociaż nie udało się jak dotąd dojść do porozumienia w kwestii granicznej.
     Indie starają się utrzymywać przyjazne stosunki z innymi sąsiadami: Bangladeszem, Myanmarem, Nepalem i Sri Lanką. Są też zwolennikiem integracji regionalnej w ramach Południowoazjatyckiego Stowarzyszenia Współpracy Regionalnej (SAARC). Relatywnie nową koncepcją w polityce zagranicznej Indii jest „Look East”, zakładająca nawiązywanie bliższych więzi z Azją Wschodnią i Azją Południowo-Wschodnią, czyli regionami postrzeganymi jako naturalni partnerzy handlowi Indii, a przy tym charakteryzujący się rosnącymi wpływami chińskimi. Wyrazem „Look East” jest utworzenie w czerwcu 1997 roku ugrupowania BIMST-EC oraz zerwanie z polityką ignorowania ASEAN i uzyskanie w 2002 roku statusu partnera najwyższego szczebla, z którym regularnie odbywają się spotkania na szczycie.
     W ostatnich latach nastąpiła całkowita transformacja stosunków z USA, które podczas Zimnej Wojny były przeważnie złe. Zniesione zostały sankcje nałożone po testach Indii i Pakistanu z bronią jądrową w maju 1998 roku, a w lipcu 2005 roku zawarto przełomowe porozumienie w sprawie współpracy w energetyce jądrowej, sfinalizowane po długich negocjacjach w październiku 2008 roku. W obu państwach panuje przekonanie, że istnieją bardzo mocne podstawy do budowy długoterminowego partnerstwa strategicznego, co nieraz podkreślali ostatni dwaj prezydenci USA: George W. Bush i Barack Obama. New Delhi może liczyć na jednoznaczne poparcie Waszyngtonu dla swoich starań o uzyskanie stałego miejsca w zreformowanej Radzie Bezpieczeństwa ONZ.



Maps courtesy of www.theodora.com/maps used with permission.