Włochy brutalnie kolonizowały Libię w latach 1911-43. Po tym jak 1 września 1969 roku młodzi oficerowie na czele z pułkownikiem Muammarem Kadafim zdobyli władzę i proklamowali Libijską Republikę Arabską, nowe władze libijskie postanowiły wyrzucić włoskich osadników, znajdujących się w uprzywilejowanej pozycji za rządów obalonego króla Idrisa. 7 października 1970 roku własność włoskich osadników została skonfiskowana, a ich społeczność licząca około 20 tysięcy osób – wypędzona z kraju. Trzy lata wcześniej, w efekcie wojny 6-dniowej między Izraelem a państwami arabskimi, do Włoch zbiegło kilka tysięcy libijskich Żydów.
     Libia i Włochy utrzymywały pewne więzi gospodarcze, np. w latach 1977-86 Libia posiadała 15-procentowy udział we włoskim producencie samochodów Fiat, a w 1996 roku włoski koncern ENI podpisał memorandum w sprawie produkcji i eksportu do Włoch libijskiego gazu ziemnego (West Libya Gas Project). Włochy wyrażały też zainteresowanie nawiązaniem bliższych stosunków z Libią, szybko reagując na sygnały zmian w polityce zagranicznej reżimu Kadafiego, w szczególności wyrzeczenie się terroryzmu: 1 grudnia 1999 roku włoski premier Massimo d’Alema jako pierwszy szef rządu państwa zachodniego złożył wizytę w Libii po nałożeniu sankcji na to państwo przez Radę Bezpieczeństwa ONZ w 1992 roku.
     Jednak do zasadniczej poprawy stosunków libijsko-włoskich mogło dojść dopiero po tym jak Kadafi przystał na międzynarodowe żądania, biorąc odpowiedzialność za zamach bombowy na samolot amerykańskich linii PanAm w grudniu 1988 roku nad Lockerbie i zobowiązując się w maju 2002 roku do wypłaty odszkodowań za ten zamach, a później w grudniu 2003 roku wydając deklarację o porzuceniu dążeń do zdobycia broni masowej zagłady. 10 lutego 2004 roku premier Włoch Silvio Berlusconi jako pierwszy przywódca zachodni złożył wizytę w Libii i spotkał się w Syrcie z Kadafim, przecierając szlak do szybkiej poprawy stosunków dwustronnych. Berlusconi ponownie odwiedzał Libię w sierpniu i październiku 2004 roku – podczas tej drugiej wizyty razem z Kadafim zainaugurował wchodzący w skład West Libya Gas Project 540-kilometrowy podmorski rurociąg Greenstream, doprowadzający libijski gaz do Sycylii.
     Berlusconi doprowadził do usunięcia największej przeszkody w stosunkach libijsko-włoskich zaraz po tym jak w maju 2008 roku ponownie objął funkcję premiera Włoch. Już pod koniec czerwca złożył wizytę w Libii, a 30 sierpnia podpisał z Kadafim w Benghazi porozumienie wychodzące naprzeciw libijskim żądaniom odszkodowania za włoską okupację z lat 1911-43. Na jego mocy Włochy zobowiązały się w ciągu 25 lat zainwestować w Libii 5 miliardów dolarów w różne projekty, zwłaszcza nadbrzeżną autostradę łączącą Libię z Tunezją i Egiptem; porozumienie to przewidywało też oczyszczenie terytorium Libii z min lądowych z okresu kolonialnego oraz poruszało roszczenia Włochów wyrzuconych z Libii w 1970 roku. W czerwcu 2009 roku Kadafi złożył swoją pierwszą wizytę we Włoszech, miesiąc później wziął udział w odbywającym się w L’Aquili szczycie Grupy G-8, a w sierpniu 2010 roku raz jeszcze odwiedził Włochy.
     Ważną kwestią w stosunkach dwustronnych, zawsze będącą przedmiotem rozmów na spotkaniach przywódców, jest zwalczanie nielegalnej imigracji do Włoch przez Morze Śródziemne. W grudniu 2007 roku Włochy i Libia podpisały porozumienie o wspólnych patrolach morskich i zwalczaniu gangów zajmujących się przemytem żywego towaru. Po porozumieniu z 30 sierpnia 2008 roku regulującym kwestię odszkodowań możliwe stało się podjęcie bardziej zdecydowanych działań przeciw nielegalnej imigracji: Libia zgodziła się przyjmować z powrotem niedoszłych imigrantów przechwyconych na morzu przez włoskie służby; pierwszą taką grupę 227 osób odesłano do Libii 7 maja 2009 roku. Włochy są niezmiennie pierwszym partnerem handlowym Libii, a szczególnie duży udział w wymianie mają surowce energetyczne: eksportowane przez Libię ropa naftowa i gaz ziemny w znacznej części pokrywają zapotrzebowanie Włoch. Libijski kapitał stał się też w ostatnich latach jednym z ważniejszych inwestorów zagranicznych w gospodarce włoskiej.
     Masowe protesty przeciwko Kadafiemu, które wybuchły w Libii w połowie lutego 2011 roku i spotkały się z brutalnymi represjami, doprowadzając bardzo szybko do wybuchu otwartej wojny domowej, stworzyły niespodziewane wyzwanie dla stosunków między Libią a Włochami. Rzym początkowo wstrzymywał się z potępieniem reżimu Kadafiego, zajmując odmienne stanowisko od innych czołowych państw europejskich, ale wkrótce całkowicie zmienił front, udostępniając swoje bazy na potrzeby rozpoczętej 19 marca operacji egzekwowania strefy zakazu lotów w Libii oraz opowiadając się po stronie rebeliantów: 4 kwietnia Włochy uznały rebeliancką Przejściową Radę Narodową za legalny rząd Libii, stając się dopiero trzecim państwem na świecie, które to uczyniło. 19 kwietnia w Rzymie gościł lider Rady, Mustafa Abdel Jalil, a 31 maja szef włoskiej dyplomacji Franco Frattini odwiedził Benghazi, bastion libijskich rebeliantów, gdzie otworzył włoski konsulat i obiecał hojną pomoc finansową. 9 czerwca na spotkaniu Grupy Kontaktowej ds. Libii w Zjednoczonych Emiratach Arabskich Włochy złożyły najdalej idące obietnice pomocy, mówiące o do 400 milionów euro wsparcia dla rebeliantów.

Nasze artykuły na temat stosunków Libia-Włochy:

Polityka Włoch wobec Libii (Jędrzej Czerep, 14 czerwca 2011):
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/artykul,1028,Polityka_Wloch_wobec_Libii

Aktorzy zewnętrzni wobec konfliktu w Libii – q&a (25 lutego 2011):
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/artykul,922,Aktorzy_zewnetrzni_wobec_konfliktu_w_Libii_?_q_and_a

Libia-Włochy: pojednanie Kadafiego z dawnym kolonizatorem (Radek Alf, 12 czerwca 2009):
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/artykul,423,Libia-Wlochy_pojednanie_Kadafiego_z_dawnym_kolonizatorem