Serbia - polityka zagraniczna
menu:  Główna Artykuły Baza Państw Dokumenty Kalendarz Słownik Chronologia Książki
Serbia

         

Ostatnio uaktualnione: 2009-12-23 23:07:04
polityka zagraniczna
     Obalenie reżimu Slobodana Miloszevicia w październiku 2000 roku przyniosło całkowity zwrot w polityce zagranicznej kraju. Nowa ekipa rządząca zadeklarowała dążenie do zbliżenia ze strukturami euroatlantyckimi, poprawy stosunków z USA i uporządkowania stosunków z państwami byłej Jugosławii. Symbolem nowej orientacji była pierwsza podróż zagraniczna nowego prezydenta Vojislava Kostunicy, na szczyt Unii Europejskiej w Biarritz we Francji już w październiku 2000 roku. Większość państw, które zerwały stosunki dyplomatyczne w związku z kampanią w Kosowie na początku 1999 roku, przywróciła je. Jugosławia stała się też ponownie członkiem organizacji międzynarodowych takich jak OBWE (członkostwo pozostawało w zawieszeniu od 1992 roku) oraz mogła przystąpić do nowych, np. Rady Europy w kwietniu 2003 roku.
     W celu rehabilitacji w oczach społeczności międzynarodowej rząd podjął współpracę z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii: w czerwcu 2001 roku przekazano trybunałowi Slobodana Milosevicia, a w kwietniu 2002 roku przyjęto regulującą kooperację z trybunałem i rozpoczęto aresztowania kolejnych podejrzanych o zbrodnie wojenne. Ponadto Belgrad nawiązał pełne stosunki dyplomatyczne ze Słowenią, Chorwacją i Bośnią, uregulował kwestię granicy z Macedonią, poparł walkę z terroryzmem międzynarodowym. Umożliwiło to złagodzenie ograniczeń pomocowych nałożonych przez UE i USA, a także udostępnienie dla Serbii i Czarnogóry funduszy Banku Światowego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego.
     Członkostwo w UE jest obecnie priorytetem polityki zagranicznej Serbii i długoterminowym celem strategicznym. Pierwszym krokiem na tej drodze było zawarcie porozumienia o stabilizacji i stowarzyszeniu (SAA); negocjacje w tej sprawie rozpoczęto w październiku 2005 roku, ale UE zawiesiła je w maju 2006 roku uznając za niewystarczającą współpracę Belgradu z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii, zwłaszcza jeśli chodzi o pozostawanie na wolności byłego dowódcy armii generała Ratko Mladicia.
     Dopiero 29 kwietnia 2008 roku Serbia i UE podpisały w Luksemburgu porozumienie SAA, którego warunkiem wejścia w życie ze strony UE jest pełna współpraca Belgradu z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla b. Jugosławii. W tym kontekście istotne było aresztowanie 21 lipca 2008 roku byłego przywódcy Bośniackich Serbów Radovana Karadzicia; jednak drugi najbardziej poszukiwany przez Trybunał domniemany zbrodniarz wojenny, generał Ratko Mladić, pozostaje na wolności. 9 września 2008 roku SAA zostało ratyfikowane przez parlament Serbii. 7 grudnia 2009 roku ministrowie spraw zagranicznych UE postanowili o rozpoczęciu implementacji SAA, uznając współpracę władz serbskich z trybunałem haskim za zadowalającą; następnie 22 grudnia Serbia formalnie złożyła aplikację o członkostwo w Unii Europejskiej.
     Innym wyzwaniem jest uczestnictwo w programie Partnerstwa dla Pokoju od grudnia 2006 roku i ewentualne członkostwo w NATO, które również uzależnione jest od postępów we współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla b. Jugosławii.
     Bardzo ważnym problemem jest uregulowanie statusu prowincji Kosowo, zamieszkiwanej w około 90% przez Albańczyków. Belgrad dąży do zachowania suwerenności nad Kosowem, proponując bardzo szeroką autonomię. Tymczasem znaczna część społeczności międzynarodowej (m.in. USA i wiele państw zachodnioeuropejskich) od pewnego czasu popierała opcję niepodległości Kosowa. Taką propozycję przedstawił mediator ONZ Martti Ahtisaari 26 marca 2007 roku i doprowadziła ona do deklaracji niepodległości Kosowa 17 lutego 2008 roku.
     Głównym sojusznikiem dyplomatycznym Serbii w kwestii Kosowa jest Rosja, która w ostatnich latach zacieśnia stosunki z Belgradem: w styczniu 2008 roku w Moskwie podpisano porozumienie o budowie w Serbii części planowanego rurociągu gazowego South Stream i przejęciu przez rosyjski Gazprom kontroli nad serbskim monopolem naftowym NIS; w październiku 2009 roku wizytę w Serbii złożył rosyjski prezydent Dmitrij Miedwiediew.
     Stosunki Serbii z sąsiadami są skomplikowane ze względu na krwawy proces rozpadu Jugosławii w latach 90-tych. Wśród nierozwiązanych problemów pochodzących z tego okresu są m.in. status uchodźców serbskich z Chorwacji, relacje między Belgradem a Republiką Serbską w Bośni i Hercegowinie, a także spory o przebieg granic państwowych.



Maps courtesy of www.theodora.com/maps used with permission.